Uczcili 80. rocznicę utworzenia częstochowskiego getta

0
741
80. rocznica 1

Przedstawiciele władz Miasta Częstochowa oraz częstochowskiego oddziału Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Żydów w Polsce uczcili 80. rocznicę utworzenia przez nazistów częstochowskiego getta.

80. rocznica 2
Fot. UM w Częstochowie

9 kwietnia 2021 roku minęło 80 lat od utworzenia przez nazistów getta żydowskiego w Częstochowie. Z tej okazji przedstawiciele władz miasta oraz częstochowskiego oddziału Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Żydów w Polsce złożyli w tym dniu, o godzinie 17:00 złożyli  kwiaty pod tablicą pamiątkową na placu Bohaterów Getta.

9 kwietnia 1941 roku na mocy rozporządzenia wydanego dwa dni wcześniej przez stadthauptmanna Richarda Wendlera we wschodniej części centrum miasta Częstochowy zostało utworzone getto. Teren ten był ograniczony: od północy ulice Kawia, Kiedrzyńska i Jaskrowska, od południa ulice Fabryczna (obecnie Mielczarskiego), Narutowicza (obecnie Krakowska) i Strażacka, od wschodu rzeka Warta, a od zachodu tory kolejowe. W dużej części teren ten pokrywał się z terytorium przedwojennej dzielnicy żydowskiej.

W getcie przebywali Żydzi z Częstochowy i z pobliskich miejscowości tj. Janów, Krzepice, Mstów, Olsztyn, Przyrów. W maju 1942 roku deportacje znacznie się nasiliły i do częstochowskiego getta trafiali także wysiedleńcy z terenów wcielonych do Rzeszy, głównie z Łodzi i Płocka.

Na terenie getta zgromadzono około 40 tys. osób pochodzenia żydowskiego. Przed likwidacją w okresie szczytowym w dzielnicy znajdowało się 48 tys. osób.

Po utworzeniu getta zaczęły się wywózki ludności żydowskiej z Częstochowy, m.in. do budowy fortyfikacji obronnych oraz fabryk amunicji, głównie w budynku przy ul. Krótkiej 16 (pierwotnie fabryka „Metalurgia”).

Akcja likwidacji getta rozpoczęła się 22 września 1942, a zakończyła w nocy z 7 na 8 października. Likwidację prowadzili Niemcy wraz z Ukraińcami i Łotyszami pod dowództwem kapitana  Ordnungspolizei  Paula Degenhardta. Miejscem koncentracji i selekcji stał się plac Daszyńskiego w Częstochowie. Do obozu zagłady w Treblince trafiło 38 250 żydów, a 2 tys. osób rozstrzelano i pochowano w masowych grobach przy ul. Kawiej.

Około 5-6 tys. pozostałych przy życiu Żydów, w listopadzie 1942 roku zostało osadzonych w utworzonym tzw. „małym getcie”, ograniczonym: od północy ul. Jaskrowską, od południa ul. Mostową, od zachodu chodnikiem ul. Senatorskiej, a od wschodu ul. Nadrzeczną. Jego mieszkańcy byli wykorzystywani do przymusowej pracy w zakładach zbrojeniowych Hasag.

W latach 1942–1943 Niemcy rozstrzelali kolejnych 850 losowo wybranych Żydów. 4 stycznia 1943 urządzono łapankę i dokonano egzekucji 25 osób na Rynku Warszawskim (obecnie plac Bohaterów Getta), a 300 osób wywieziono m.in. do getta w Radomsku, do obozu pracy przymusowej w Bliżynie. Osoby, które naziści uznali za nieprzydatne do pracy (głównie dzieci i starcy) zostały rozstrzelane.

Akcja ostatecznej likwidacji „małego getta” rozpoczęła się 26 czerwca 1943 roku, gdy Niemcy przypuścili decydujący szturm na getto i uderzyli na schrony przy ul. Nadrzecznej. Doszło wtedy do czynnej samoobrony mieszkańców getta, określane także jako powstanie w getcie częstochowskim.

Niestety opór ze strony Żydowskiej Organizacji Bojowej został zwalczony 30 czerwca 1943 roku. Naziści żywcem spalili wtedy około 500 Żydów w getcie.

Na pamiątkę tamtych wydarzeń na placu Bohaterów Getta wisi tablica, na której widnieje napis:

„Pamięci Żydów Częstochowskich wymordowanych przez oprawców hitlerowskich i bohaterów Żydowskiej Organizacji Bojowej poległych w walce z okupantem niemieckim w latach 1939-1945”.

W uroczystości upamiętniającej 80. rocznicę utworzenia częstochowskiego getta, w asyście Straży Miejskiej Częstochowę reprezentowali zastępca prezydenta Ryszard Stefaniak oraz wiceprzewodnicząca Rady Miasta Jolanta Urbańska.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here