– Ten rok został oficjalnie ogłoszony przez Sejmik Województwa Śląskiego Rokiem Miasta Częstochowy – informuje Biuro Prasowe Urzędu Miasta Częstochowy. – Okazją stał się obchodzony w tym roku jubileusz 200-lecia powstania nowoczesnej Częstochowy.
W komunikacie częstochowskiego magistratu można przeczytać:
„Decyzja ta ma szczególne znaczenie historyczne. Podczas wczorajszej XXII Sesji Sejmiku Województwa Śląskiego radni jednogłośnie podjęli uchwałę w sprawie ogłoszenia roku 2026 Rokiem Miasta Częstochowy. Inicjatywa przedłożenia projektu tej uchwały wyszła ze strony wiceprzewodniczącego Sejmiku Stanisława Gmitruka, a została poparta pismem prezydenta Krzysztofa Matyjaszczyka do przewodniczącego Jacka Jarco. Po przyjęciu uchwały słowa podziękowania przekazali zastępca prezydenta Częstochowy Łukasz Pabiś i przewodniczący Rady Miasta Marcin Biernat.
Jak zauważają w przyjętej uchwale radni sejmiku, Częstochowa, będąca w latach 1975-1999 stolicą województwa częstochowskiego, dziś jest drugim co do wielkości miastem województwa śląskiego. Jest ośrodkiem gospodarczym, akademickim i kulturalnym, a także największym w Polsce centrum pielgrzymkowo-turystycznym. 19 sierpnia mija 200 lat od powstania współczesnej Częstochowy, która powstała z połączenia Starej i Nowej Częstochowy – tej leżącej nad rzeką Wartą z tą u stóp Jasnej Góry. Jak czytamy w uzasadnieniu podjętej uchwały, ogłoszenie roku 2026 Rokiem Miasta Częstochowy ma być wyrazem uznania dla naszych przodków, dla ich odwagi w myśleniu o przyszłości, umiejętności współpracy ponad podziałami i troski o dobro wspólne. Z pewnością podniesie także rangę samego jubileuszu.
Za moment narodzin współczesnej Częstochowy historycy uznają odważne – urbanistycznie i gospodarczo – scalenie Starej i Nowej Częstochowy. Operacja, prowadzona etapami w latach 1818–1826, miała nadać miastu nowoczesny kształt i wesprzeć jego rozwój w duchu uprzemysłowienia Królestwa Polskiego.
Nadzór nad pracami sprawował prezes Komisji Województwa Kaliskiego Józef Radoszewski, a bieżące kierownictwo powierzono Antoniemu Duninowi, inspektorowi fabryk i komisarzowi obwodu wieluńskiego. W działania włączyli się także burmistrzowie obu ośrodków: Aleksy Toliński (Stara Częstochowa) i Jan Muszyński (Nowa Częstochowa). Impulsem były m.in. rozporządzenie namiestnika z 19 czerwca 1817 roku dotyczące regulacji miasta oraz dekret o funduszu żelaznym na nowe budynki z 29 kwietnia 1825 roku.
Kluczowym elementem planu stało się wytyczenie nowej osi komunikacyjnej łączącej kościół św. Zygmunta z Jasną Górą – dzisiejszej Alei Najświętszej Maryi Panny. Projekt z 1823 roku, autorstwa inżyniera wojewódzkiego Jana Bernharda, przewidywał trzy rynki: Nowy Rynek (obecnie Plac Ignacego Daszyńskiego), plac przy kościele św. Jakuba (dzisiejszy Plac Władysława Biegańskiego) oraz planowany, lecz niezrealizowany rynek w pobliżu klasztoru.
Inwestycja wymagała rozwiązania sporów własnościowych i przebudowy infrastruktury: m.in. likwidacji cmentarza przy św. Zygmuncie, rozbiórek części zabudowy oraz budowy mostów, studni i obiektów publicznych. W efekcie powstała nowoczesna aleja obsadzona drzewami, otwierająca perspektywę na Jasną Górę i porządkująca centrum miasta – ze szpitalem, placem targowym, Ratuszem i parkiem podjasnogórskim.
Formalne połączenie obu części nastąpiło 19 sierpnia 1826 roku. Decyzją Rady Administracyjnej Królestwa Polskiego miasto otrzymało nowe prawa i przywileje właściwe ośrodkom wojewódzkim.”
Źródło: BP UMCz