W sobotę teatralne święto – premiera na naszej miejskiej scenie. Nawet prapremiera, bo „Cudowne” powstały właśnie w celu sportretowania Częstochowy jako miasta dwoistości. Opowieść o świętokradcy, rozpustniku i mordercy – paulinie z Jasnej Góry, ma być utrzymanym w klimacie realizmu magicznego odczytaniem istoty częstochowskości. Zrealizowana została na podstawie zwierzeń i sugestii mieszkańców miasta.
Mądra moda na spektakle lokalne, panująca w polskich teatrach po przemianach ustrojowych, dotarła i do Częstochowy. Na scenach – także uznawanych za prowincjonalne – jak te w Wałbrzychu czy Legnicy – społeczności zaczęły analizować historię w poszukiwaniu własnej tożsamości i odrębności. Powstały znakomite przedstawienia; w minionym dziesięcioleciu również w miastach naszego województwa. W ostatnim okresie Teatr Śląski wprowadził do swojego repertuaru kilka śląskich tytułów – bardzo wysoko ocenianych i oglądanych masowo przez publiczność. Od dawna też i w Częstochowie mówiło się o potrzebie ustawienia na miejscowej scenie takiego zwierciadła lokalności.
W trwającym sezonie dyrektor Magdalena Woch oraz wspierająca ją konsultantka programowo-artystyczna Agata Biziuk zaprosiły do realizacji lokalnego spektaklu duet twórczy: dramaturżkę Darię Sobik i reżyserkę Pamelę Leończyk. Specjalizują się one właśnie w tego typu lokalnych opowieściach scenicznych. Ostatnio stworzyły wspólnie spektakl „Tęsknica” mówiący o mieszkańcach wioski, wysiedlonej pod rozwój kopalni, połączonych miłością do wspólnego ich domu, który przestał istnieć przed 20 laty.
![Teatr im. Mickiewicza. Ojciec Macoch, czyli częstochowianina portret własny 1](https://gazetaregionalna.com/wp-content/uploads/2024/05/424775246_1495913517870978_2486330032787862016_n-1024x684.jpg)
Na tworzenie opowieści o Częstochowie poświęciły one miesiące od początku tego sezonu. Praca polegała na rozmowach z mieszkańcami naszego miasta o ich widzeniu realności i mitologii własnego gniazda. Indagowani byli dziennikarze, historycy, filmowcy, pisarze, aktorzy, ale też i napotkani częstochowianie. Tak powstała baza dla sztuki „Cudowne”, której prapremiery będziemy świadkami w nadchodzący weekend. Przed tym wydarzeniem Teatr im. Mickiewicza zaprosił dziennikarzy na konferencje prasową.
Od inaugurującej spotkanie z prasą dyrektor Magdy Woch już na wstępie dowiedzieliśmy się, że zobaczymy na scenie obfitą i znakomita obsadę aktorską: Czesława Monczka, Teresa Dzielska, Sylwia Warmus, Antoni Rot, Waldemar Cudzik, Michał Kula, Agata Ochota-Hutyra i Agnieszka Łopacka. Z tego grona w rozmowie z dziennikarzami udział wzięła Agnieszka Łopacka (określiła swoją postać jako fankę „Rakowa”) oraz Michał Kula (detektyw). Zespół realizacyjny reprezentowali natomiast (poza już wspomnianymi: dramaturżką i reżyserką) także: kompozytorka Magdalena Sowul, choreograf – Daniel Leżoń oraz autorka scenografii i kostiumów – Magda Mucha.
– Postawiliśmy przed naszymi twórcami niełatwe zadanie – mówiła dyrektorka – opowiedzenia o Częstochowie, mieście szczególnym. Mieście dwoistości: niby Śląsk, niby Małopolska, miasto zamknięte między kominem a Jasną Górą, pielgrzymkowe a zarazem nowoczesny ośrodek przemysłowy. Chciałyśmy na tematem naszej lokalności się pochylić, poszukać bohatera lub antybohatera, wokół którego moglibyśmy tę opowieść o Częstochowie, o tożsamościach snuć. Tak naprawdę punktem wyjścia stała się historia kryminalna.
Zaprezentowany już duet twórczy wybrał sobie na tę osiową postać Damazego Macocha, paulina z Jasnej Góry. Jego proces odbyty w 1912 roku przyćmił w Polsce tragedię Titanica. Zakonnik oddany służbie Matce Boskiej, skradł z Cudownego Obrazu zdobiące go precjoza: koronę i płaszcz ze srebra wysadzane drogocennymi kamieniami. Co więcej, dopuścił się nieprzystającej do jego stanu rozwiązłości, na koniec zwieńczonej morderstwem.
![Teatr im. Mickiewicza. Ojciec Macoch, czyli częstochowianina portret własny 2](https://gazetaregionalna.com/wp-content/uploads/2024/05/441090363_1495914511204212_3831840122998231078_n-1024x704.jpg)
– To postać znana w Częstochowie i nieznana – mówiła Pamela Leończyk – rozpoznawalna nie dla wszystkich. Dlatego chciałyśmy przywołać ją w naszym spektaklu „Cudowne”. Ten w naszym zamiarze mówi o prawdzie i nieprawdzie; wierze i niewierze, o dualizmie, który chcemy uchwycić obok binarności, jaka się za tym podziałem kryje. Szukamy niuansów, jakichś obszarów pomiędzy wykraczających poza to co dobre i złe w tej opowieści. Wokół historii Damazego Macocha budujemy dramaturgię spektaklu, ale wplatamy w nią również opowieści częstochowian, żeby zbudować szerszą historię, bardziej uniwersalną, dotyczącą społeczności Częstochowy w ogóle. Zależy nam na tym, żeby ująć ten kontekst jak najszerzej.
– Ja tylko dodam – włączyła się Daria Sobik – że ta historia Damazego Macocha nie została przez nas potraktowana reportersko i historycznie. Uznałyśmy ją za punkt wyjściowy, bo nie tworzymy spektaklu historycznego. Tę historię przenosimy do dnia dzisiejszego i staramy się stworzyć świat wokół osi fabularnej. Bardzo wsłuchiwałyśmy się w głosy mieszkańców miasta, naszych aktorów i z tych intymnych zwierzeń budowałyśmy świat, który – mamy nadzieję – zaistnieje na scenie jako uniwersalna opowieść o Częstochowie. Zresztą nie tylko o mieście, ale generalnie o relacjach międzyludzkich, o skomplikowaniu tych relacji, o tym, że podziały nie budują, tylko niszczą. Zależy nam na szukaniu porozumienia i rozmowy tam, gdzie te porozumienia są trudne, bo dotyczą np. sprzecznych wartości.
O wierności realizatorek w przenoszeniu na scenę zasłyszanych opowieści mówiła Agnieszka Łopacka. Próbowała opisać uczucie, kiedy nagle w materii dramatycznej pojawiały się na przykład specyficzne powiedzenia, używane przez koleżanki i kolegów z zespołu. Z Michałem Kulą dzielili się refleksjami o odczuciu niemal ekshibicji, kiedy w dialogach pojawiały się fragmenty ich własnych opowieści.
Spektakl, mówiący o styku dobra i zła, sacrum i profanum, w zamierzeniu realizatorek ma być także sferą przenikania się tego, co realne z transcendencją. Agata Biziuk stwierdziła nawet, że dzieło koleżanek przywodzi jej na myśl „Sto lat samotności” Gabriela Garcii Marqueza – opowieść o mieście okazuje się penetracją zachowań ludzkich w zetknięciu z niewypowiedzianym. Po prostu realizm magiczny.
![Teatr im. Mickiewicza. Ojciec Macoch, czyli częstochowianina portret własny 3](https://gazetaregionalna.com/wp-content/uploads/2024/05/441173998_1495914381204225_3300490216978700356_n-1024x684.jpg)
Tropem oniryczności wyznaczonym przez dramaturżkę i reżyserkę podążyli pozostali twórcy języka spektaklu: kompozytorka, choreograf oraz scenografka. Budują poczucie nierealności, odszczepienia od tego, co codzienne, w kierunku tego, co metaforyczne. Kompozytorka i scenografka przyznały, że w swojej pracy były pod wpływem sakralnej aury Jasnej Góry. Bogactwo klasztornych sal, monumentalność muzyki organowej, które grały na ich emocjach, musiały jednak zetknąć z prostotą współczesnej codzienności. Musiały zobaczyć i usłyszeć sanktuarium, kiedy znikają z niego ludzie, gasną światła a z nimi przepych. Przez użyte środki starały się, by i scena, i widownia stały się przestrzenią wspólną, zaproszeniem do współtworzenia.
Choreograf z kolei mówił o tym, że zabudowany przez niego ruch nie ma charakteru widowiskowego, ale rozmontowuje, określa na nowo sytuacje między kobietą i mężczyzną, między osobami dramatu. Określa, obnaża niepisane zasady, jakie między nami panują, nieuświadamiane, a odsłaniane np. w tańcu. Ruch, dotyk są językiem opisującym relacje, uświadamiane, ale i zapisane w społecznych kodach.
– Byłyśmy z Pamelą świadkiniami tego, jak wjechał na plac Biegańskiego autokar z piłkarzami Rakowa po mistrzostwach – mówiła Daria Sobik. – Miałyśmy wrażenie, że obserwujemy nowy rodzaj cudu, że kibice są nowymi pielgrzymami. W taki sposób chciałyśmy konstruować nowe pojęcie cudu, który zauważamy w tym mieście.
Spotkanie mediów z twórcami trwało blisko godzinę. Padło wiele słów opisujących intencje i usiłowania. Momentem ich weryfikacji będzie sobotnia prapremiera i kolejne spektakle „Cudownych” w Teatrze im. Mickiewicza. Obraz tej realizacji zbudowany z opisów jest doprawdy bardzo intrygujący. Padło pytanie o reakcje Jasnej Góry. Odpowiedź: na razie jej brak, ale Teatr serdecznie oo. Paulinów zaprasza!
![Teatr im. Mickiewicza. Ojciec Macoch, czyli częstochowianina portret własny 4](https://gazetaregionalna.com/wp-content/uploads/2024/05/441165848_1495914471204216_8573979224728329531_n-1024x684.jpg)
![Teatr im. Mickiewicza. Ojciec Macoch, czyli częstochowianina portret własny 5](https://gazetaregionalna.com/wp-content/uploads/2024/05/441167404_1495914044537592_8883169832286277905_n-1024x684.jpg)
![Teatr im. Mickiewicza. Ojciec Macoch, czyli częstochowianina portret własny 6](https://gazetaregionalna.com/wp-content/uploads/2024/05/441066180_1495915457870784_5305719925186061518_n-1024x684.jpg)
![Teatr im. Mickiewicza. Ojciec Macoch, czyli częstochowianina portret własny 7](https://gazetaregionalna.com/wp-content/uploads/2024/05/441171154_1495913981204265_5093903018357499160_n-1024x684.jpg)
![Teatr im. Mickiewicza. Ojciec Macoch, czyli częstochowianina portret własny 8](https://gazetaregionalna.com/wp-content/uploads/2024/05/443841245_1495915577870772_2488634470380099666_n-1024x684.jpg)
![Teatr im. Mickiewicza. Ojciec Macoch, czyli częstochowianina portret własny 9](https://gazetaregionalna.com/wp-content/uploads/2024/05/441133303_1495915667870763_5416417003593980828_n-1024x684.jpg)
![Teatr im. Mickiewicza. Ojciec Macoch, czyli częstochowianina portret własny 10](https://gazetaregionalna.com/wp-content/uploads/2024/05/441181483_1495915411204122_1769635544076012655_n-1024x684.jpg)
![Teatr im. Mickiewicza. Ojciec Macoch, czyli częstochowianina portret własny 11](https://gazetaregionalna.com/wp-content/uploads/2024/05/441187793_1495914531204210_3392482907497868777_n-1024x684.jpg)
![Teatr im. Mickiewicza. Ojciec Macoch, czyli częstochowianina portret własny 12](https://gazetaregionalna.com/wp-content/uploads/2024/05/441182527_1495913987870931_7003620296251182263_n-1024x684.jpg)
![Teatr im. Mickiewicza. Ojciec Macoch, czyli częstochowianina portret własny 13](https://gazetaregionalna.com/wp-content/uploads/2024/05/443838267_1495913961204267_2098907125147563820_n-1024x684.jpg)
![Teatr im. Mickiewicza. Ojciec Macoch, czyli częstochowianina portret własny 14](https://gazetaregionalna.com/wp-content/uploads/2024/05/441954798_1495914467870883_7810065513479064975_n-1024x684.jpg)
![Teatr im. Mickiewicza. Ojciec Macoch, czyli częstochowianina portret własny 15](https://gazetaregionalna.com/wp-content/uploads/2024/05/441083920_1495913617870968_8511826045029308069_n-1024x684.jpg)
![Teatr im. Mickiewicza. Ojciec Macoch, czyli częstochowianina portret własny 16](https://gazetaregionalna.com/wp-content/uploads/2024/05/441165546_1495914127870917_2379878536277337113_n-1024x684.jpg)
![Teatr im. Mickiewicza. Ojciec Macoch, czyli częstochowianina portret własny 17](https://gazetaregionalna.com/wp-content/uploads/2024/05/441189929_1495915241204139_4421594692957621022_n-1024x684.jpg)
![Teatr im. Mickiewicza. Ojciec Macoch, czyli częstochowianina portret własny 18](https://gazetaregionalna.com/wp-content/uploads/2024/05/441710320_1495914184537578_7079597455806004729_n-1024x684.jpg)
Tadeusz Piersiak, fot. Konrad Woszczyński, AK
Czytaj także: Noc Muzeów. Tyle atrakcji za 1 zł!
![Teatr im. Mickiewicza. Ojciec Macoch, czyli częstochowianina portret własny 19](https://gazetaregionalna.com/wp-content/uploads/2024/05/20240515-Cudowne-3-1024x652.jpg)
![Teatr im. Mickiewicza. Ojciec Macoch, czyli częstochowianina portret własny 20](https://gazetaregionalna.com/wp-content/uploads/2024/05/20240515-Cudowne-4-1024x659.jpg)
![Teatr im. Mickiewicza. Ojciec Macoch, czyli częstochowianina portret własny 21](https://gazetaregionalna.com/wp-content/uploads/2024/05/Cudowne-27-1024x683.jpg)
![Teatr im. Mickiewicza. Ojciec Macoch, czyli częstochowianina portret własny 22](https://gazetaregionalna.com/wp-content/uploads/2024/05/Cudowne-59-1024x683.jpg)
![Teatr im. Mickiewicza. Ojciec Macoch, czyli częstochowianina portret własny 23](https://gazetaregionalna.com/wp-content/uploads/2024/05/Cudowne-65-1024x683.jpg)