Wyobraź sobie Częstochowę w 2050 roku: Stare Miasto tętniące życiem, zielone skwery, kreatywne przestrzenie i mieszkańcy dumni ze swojej dzielnicy. Brzmi jak marzenie? To może stać się rzeczywistością – i to TY możesz mieć na to realny wpływ!
W 200. rocznicę połączenia Starej i Nowej Częstochowy miasto rusza z odważnym projektem „Stare Miasto OdNowa”. To nie zwykły konkurs – to pięciodniowy hackathon urbanistyczny, w którym młodzi ludzie z całej Polski wspólnie zaprojektują przyszłość najstarszej dzielnicy miasta. A na koniec? Jeden z pomysłów naprawdę powstanie już w 2027 roku!
Prezydent Krzysztof Matyjaszczyk podczas konferencji prasowej podkreślał, że „Chcemy nawiązać do tamtej dalekowzroczności sprzed 200 lat. Stare Miasto ma dziś najlepszy moment na odnowę – taką, która szanuje jego charakter i odpowiada na codzienne potrzeby mieszkańców.”I dodaje: to część większego „Planu na Nową Częstochowę”, wzmocniona inwestycjami jak budowany wiadukt czy rewolucyjny projekt „Przędzalnia Przyszłości” na terenie dawnego Elaneksu.
W związku z planowanymi zmianami terenó nie tylko Elanexu lecz i terenów przylegających, UM Częstochowy ogłosił konkurs. To nie zwykły konkurs – to pięciodniowy hackathon urbanistyczny, w którym młodzi ludzie z całej Polski wspólnie zaprojektują przyszłość najstarszej dzielnicy miasta. A na koniec? Jeden z Waszych pomysłów naprawdę powstanie już w 2027 roku!
Współpraca zamiast konkurencji
W odróżnieniu od tradycyjnych konkursów architektonicznych, „Stare Miasto OdNowa” stawia na kreatywną współpracę. Trzydziestu uczestników podzielonych na pięć zespołów będzie wspólnie pracować nad uzupełniającymi się koncepcjami, zamiast rywalizować o jedno zwycięskie rozwiązanie.
Każdy zespół przygotuje komplet materiałów projektowych na czterech planszach B1:
- Makro 2050 – długoterminowe kierunki rozwoju całej dzielnicy,
- Plansza syntezy – najważniejsze idee i układ koncepcji,
- Mikro 2027 – konkretna, możliwa do szybkiego wdrożenia interwencja.
Miasto zobowiązało się zrealizować jeden z mikroprojektów (np. skwer, małą architekturę lub meble miejskie) do kwoty 250 tys. zł już w 2027 roku.
Terminarz warsztatów
- 9–13 marca 2026 – warsztaty stacjonarne w Częstochowie (9:00–19:00),
- 16–29 marca – dopracowanie koncepcji zdalnie,
- Pierwsza połowa kwietnia – finał: prezentacje, debata publiczna i wystawa prac.
Uczestnikom zapewnione są noclegi, wyżywienie, materiały analityczne i podkłady mapowe. Pracę wspierać będą uznani mentorzy, m.in. Tomasz Konior, Oskar Grąbczewski, Przemo Łukasik, Joanna Rayss, Marcin Domański i Agnieszka Majorek-Gdula. W ramach „debaty liderskiej” wystąpi Filip Springer.
Rekrutacja dla młodych i interdyscyplinarnych
Projekt skierowany jest do osób w wieku 18–35 lat – nie tylko architektów i urbanistów, ale także specjalistów od mobilności, architektury krajobrazu, socjologii czy projektowania usług. Zgłoszenie nie wymaga rozbudowanego portfolio. Wystarczy krótka „mikro-diagnoza”: jedno zdjęcie problemu w przestrzeni Starego Miasta i opis proponowanej zmiany.
Zgłoszenia przyjmowane są do 22 lutego 2026 r., a wyniki rekrutacji ogłoszone zostaną do końca lutego. Uczestnicy, którzy spełnią warunki i oddadzą kompletną pracę, otrzymają stypendium w wysokości 1000 zł brutto.
Osoby spoza głównej grupy wiekowej będą mogły zgłosić własne pomysły w dodatkowej kategorii otwartej.
Doświadczenie Fundacji Napraw Sobie Miasto
Partnerem merytorycznym projektu jest Fundacja Napraw Sobie Miasto, która od 2012 roku realizuje innowacyjne działania partycypacyjne. Architekt Aleksander Krajewski z pracowni BLOMM i fundacji podkreślił, że kluczowe jest wspólne tworzenie jednej, najlepszej koncepcji poprzez „ścieranie się” pomysłów z mentorami i mieszkańcami. „Nie chodzi o to, żeby wybrać jedną propozycję, a resztę odrzucić i schować do szuflady” – wyjaśnił.
Częstochowski architekt Maciej Żelasko dodał: „Ważne jest, żeby to ludzie wypowiedzieli się, jak to miasto ma wyglądać, żeby wszyscy chcieli tu mieszkać i żeby to miasto po prostu było wzorem dla innych”.
„Przędzalnia Przyszłości” w tle Stadion Rakowa
Warsztaty mają przynieść odważne, ale realistyczne pomysły, szczególnie dla kluczowych obszarów, w tym terenu dawnego Elaneksu – jako rozwinięcie koncepcji „Przędzalni Przyszłości”. Wypracowane rozwiązania staną się punktem wyjścia do dalszych inwestycji.
Koncepcja powinna uwzględniać nowe szanse jakie dla miasta pojawiają się w związku z choćby powstającym właśnie wiaduktem od ronda Mickiewicza w stronę ulicy Krakowskiej. Miasto się zmienia a tereny wokół Elanexu, Starego Miasta częto zaniedbane i porzucone mogą nadać miastu nowego impulsu do rozwoju.
Przekonamy się też czy dla miasta jak i architektów będzie ważnym ulokowanie nowego stadionu miejskiego na tym właśnie miejscu. Czy idea powstania stadionu dla Rakowa będzie częścią pomysłu na zagospodarowanie nowego centrum Częstochowy? Przekonamy się już wkrótce.
„Stare Miasto OdNowa” to szansa na realny wpływ mieszkańców i młodych profesjonalistów na przyszłość najstarszej części Częstochowy – dzielnicy, która w 200. rocznicę wielkiego połączenia może znów stać się motorem rozwoju całego miasta.
red.AK