Epicka, nowoczesna „UrbSymphony” Michała Urbaniaka, koncert jazzowo-folkowego kwartetu Suferi czy wieczór z kompozytorkami, które po dekadach otrzymują należną im uwagę – naprawdę nie wiadomo, co wyróżnić z tegorocznego, barwnego programu.
Festiwal Wiolinistyczny im. Bronisława Hubermana – samą nazwą przypominający o wybitnej postaci patrona Filharmonii Częstochowskiej – jak zwykle powinien zaspokoić potrzeby wyrobionych melomanów, ale i tych, którzy zwyczajnie otwarci są na dobrą muzykę, także tą z pogranicza rejestrów, obszarów i gatunków – bo częstochowska impreza już od dawna nie zamyka się w rygorystycznej konwencji muzyki rozpisanej w partyturach. Jesienne święto wiolinistyki ma przestrzeń zarówno dla klasycznej literatury na skrzypce i inne instrumenty smyczkowe, jak i dla twórczości bliższej ludowych źródeł czy współczesnej improwizacji, a także – co pokazuje właśnie ta edycja – dla pewnych nisz, które czekają na przybliżenie słuchaczom, bo kryje się w nich wiele muzyki wysokiej jakości.
Festiwal rozpocznie się w piątek, 25 września, wykonaniem Koncertu skrzypcowego D-dur op. 77 Johannesa Brahmsa – a więc utworu, którego interpretacja w obecności samego kompozytora była symbolicznym początkiem światowej kariery Hubermana. Zaledwie 13-letni skrzypek z Częstochowy zagrał przed Brahmsem 29 stycznia 1896 roku w Wiedniu, robiąc zresztą na kompozytorze ogromne wrażenie. Na otwarcie festiwalu Koncert D-dur zagra Éva Kóbor – 25-letnia skrzypaczka urodzona w Nicei, mająca za sobą studia w Monako i Budapeszcie. Zebrała najwyższe nagrody na kilku dużych konkursach; otrzymała też m.in. Specjalną Nagrodę Muzyczną Księcia Monako. Jako solistka pojawiała się u boku orkiestr m.in. z Monte Carlo, Cannes czy Radia Węgierskiego, a od 2024 roku gra w Budapest Festival Orchestra. Na Festiwalu Hubermana Éva Kóbor zagra oczywiście z Orkiestrą Symfoniczną Filharmonii Częstochowskiej pod batutą Adama Klocka.
W kolejny dzień Festiwalu – w poniedziałek, 28 września – w sali kameralnej gmachu przy ul. Wilsona Wariacje goldbergowskie Bacha – opracowane na tercet smyczkowy – zagrają Emanuel Salvador, Emilia Goch-Salvador i Adam Klocek.
Festiwal Hubermana już przyzwyczaił nas do wychodzenia poza – skądinąd zacne – ramy „muzyki poważnej”. I bardzo dobrze, bo dzięki temu obszar wiolinistyki rozciąga się też na obszary muzyki etnicznej, improwizowanej czy muzyki z wyraźnym komponentem elektronicznym – wszędzie jednak z udziałem smyczków. Tak więc 29 września w sali kameralnej usłyszymy jazzowo-folkową grupę Suferi, blendującą brzmienia skrzypiec, syntezatorów, gitary i perkusji. Skrzypkiem formacji jest Kacper Malisz – znany z niezwykle oryginalnej Kapeli Maliszów, która ze swoim repertuarem mazurków występowała na zeszłorocznej edycji festiwalu Gaude Mater.
Festiwal Hubermana jest również okazją, aby pokazać publiczności bardzo młodych, utalentowanych artystów. Z recitalem skrzypcowym wystąpi zatem 18-letnia Doris Mose, laureatka VII Międzynarodowego Konkursu im. Tadeusza Wrońskiego na skrzypce solo. Zagra w środę, 30 września, a w repertuarze znajdą się m.in. Wieniawski i Brahms.
Ciekawym punktem festiwalu może być koncert „Kobiety w muzyce” – z programem złożonym z kompozycji Clary Schumann, Rebeki Clarke i Kelly Murphy. XIX-wieczna pianistka, pedagożka i kompozytorka Clara Schumann, żona Roberta Schumanna, to przykład artystki, która za życia nie doczekała się uznania, funkcjonując w zdominowanym przez mężczyzn muzycznym świecie. Tymczasem miała ona zdecydowanie własny styl kompozytorski (podobno także – wykonawczy). Z kolei Rebeka Clarke – jedna z pierwszych zawodowych orkiestrowych altowiolistek – z altówki uczyniła instrument pierwszoplanowy, a w swojej technicznie wymagającej muzyce łączyła impresjonizm (Debussy’ego i Ravela) z neoklasycyzmem i folklorem wysp brytyjskich – także szkockim i irlandzkim. Dziś jej twórczość, choć raczej niewielkich rozmiarów, przeżywa renesans. Współczesnym akcentem wieczoru będzie Kelly-Marie Murphy – utytułowana kanadyjska kompozytorka, określona przez jeden z brytyjskich tytułów jako „Bartok na sterydach”. Usłyszymy jej utwór Give me Phoenix Wings to Fly, czerpiący z mitu Feniksa – z jego sekwencją ognia, zniszczenia i powstania z popiołów – oraz poezji angielskiej (Johna Keatsa i Roberta Gravesa). Muzykę kobiet-kompozytorek w sali kameralnej 1 października zagra trio: Dominik Kossakowski, Anna Banaś, Martyna Kubik.
Zamknięciem festiwalu 2 października będzie koncert nadzwyczajny muzyki Michała Urbaniaka. Ten wieczór najlepiej wpisze się w trwający rok 200-lecia nowoczesnej Częstochowy. Będzie bowiem nawiązaniem do koncertu z 27 lutego 1995 roku, kiedy jeden z największych polskich jazzmanów, już dawno doceniony w Stanach, wykonał w Częstochowie swoją UrbSymphony. To kompozycja nawiązująca wcale nie tylko do nazwiska Urbaniaka, ale i miejskości (ang. urban – miejski) – a wręcz do wielkomiejskości: Urbaniak od 1973 roku związany był przecież z Nowym Jorkiem. Koncert z 1995 roku był jednym z ważniejszych wydarzeń kulturalnych tamtych lat w Częstochowie – Urbaniak wystąpił wtedy m.in. z nowojorskim raperem (przeżywał wtedy fascynację kulturą hip-hop). UrbSymphony zabrzmi w naszej Filharmonii ponownie – tym razem w wykonaniu m.in. nowojorskiego skrzypka Mario Forte, basisty Marcina Pospieszalskiego, pochodzącego z Gujany rapera Andy’ego Ninvalle’a oraz – rzecz jasna – naszej Orkiestry Symfonicznej.
Dodatkiem do Festiwalu będzie pokaz fabularyzowanego dokumentu o Bronisławie Hubermanie i jego drodze artystycznej Orchestra of Exiles 3 października o godz. 10.00 w sali kameralnej Filharmonii.
Imprezę dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z Funduszu Promocji Kultury w ramach programu „Muzyka”, realizowanego przez Narodowy Instytut Muzyki i Tańca.
Bilety – na stronie www i w kasie Filharmonii
Szczegółowy program 17. Festiwalu Wiolinistycznego im. Bronisława Hubermana wraz z wszystkimi wykonawcami:
Piątek 25.09.2026, 19.00 Sala koncertowa
KONCERT INAUGURACYJNY
Orkiestra Symfoniczna Filharmonii Częstochowskiej
Éva Kóbor – skrzypce
Adam Klocek – dyrygent
J. Brahms – Koncert skrzypcowy D-dur op. 77
W. Lutosławski – Koncert na orkiestrę
Poniedziałek 28.09.2026, 19.00 Sala kameralna
WARIACJE GOLDBERGOWSKIE
Emanuel Salvador – skrzypce
Emilia Goch-Salvador – altówka
Adam Klocek – wiolonczela
Wariacje goldbergowskie Bacha w opracowaniu na trio smyczkowe
Wtorek 29.09.2026, 19.00 Sala kameralna
KONCERT JAZZOWO-FOLKOWY SUFERI
Kacper Malisz – skrzypce
Andrzej Imierowicz – gitara, syntezatory
Miłosz Berdzik – perkusja
Środa 30.09.2026, 19.00 Sala kameralna
RECITAL
Doris Mose – skrzypce, laureatka VII Międzynarodowego Konkursu im. Tadeusza Wrońskiego na skrzypce solo
Johannes Brahms – III Sonata skrzypcowa d-moll op. 108
Henryk Wieniawski – Kaprys op. 10 nr 3 „L’Étude”
Eugène Ysaÿe – Sonata op. 27 nr 3 „Ballada”
Johann Sebastian Bach – II Partita BWV 1004 – Sarabanda
Heinrich Wilhelm Ernst – „Der Erlkönig”
Franz Waxman – Fantazja „Carmen”
Czwartek 1.10.2026, 19.00 Sala kameralna
KONCERT KAMERALNY KOBIETY W MUZYCE
Dominik Kossakowski – skrzypce
Anna Banaś – wiolonczela
Martyna Kubik – fortepian
Clara Schumann – Piano Trio op.17
Rebeca Clarke – Piano Trio
Kelly Murphy – Give Me Phoenix Wings to Fly
Piątek 2.10.2026, 19.00 Sala koncertowa
KONCERT NADZWYCZAJNY URBSYMPHONY
Orkiestra Symfoniczna Filharmonii Częstochowskiej
Mario Forte – skrzypce
Marcin Pospieszalski – kontrabas
Jurek Małek – trąbka
Miłosz Oleniecki – fortepian
Frank Parker – perkusja
Andy Ninvalle – raper
Adam Klocek – dyrygent
Michał Urbaniak – UrbSymphony
materiały: Filharmonia Częstochowska i UM Częstochowa/ fot. Łukasz Kolewiński