{"id":97184,"date":"2022-11-25T13:03:32","date_gmt":"2022-11-25T13:03:32","guid":{"rendered":"https:\/\/gazetaregionalna.com\/?p=97184"},"modified":"2022-11-25T13:03:32","modified_gmt":"2022-11-25T13:03:32","slug":"jak-polacy-podchodza-do-kwestii-przeszczepow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gazetaregionalna.com\/?p=97184","title":{"rendered":"Jak Polacy podchodz\u0105 do kwestii przeszczep\u00f3w? – rozmowa z socjolo\u017ck\u0105 cia\u0142a"},"content":{"rendered":"\n

Transplantologia w Polsce nadal, mo\u017cna by rzec, raczkuje. I podobnie jak choroby, os\u0142oni\u0119ta jest woalk\u0105 tabu. Jednak, gdy dane \u015brodowisko widzi osob\u0119, kt\u00f3ra przesz\u0142a, dajmy na to, przeszczep twarzy \u2013 jak reaguje? Na te i inne pytania odpowiada dr Katarzyna Kowal.<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Dr Katarzyna Kowal to socjolo\u017cka, specjalizuj\u0105ca si\u0119 w socjologii zdrowia, choroby, cia\u0142a i medycyny. Prowadzi badania jako\u015bciowe, a nie, jak wielu zajmuj\u0105cych si\u0119 jej dziedzin\u0105 – statystyczne. Bada \u015bwiat i do\u015bwiadczenia os\u00f3b chorych.<\/p>\n\n\n\n

Czego dok\u0142adnie dotycz\u0105 badania, kt\u00f3re Pani prowadzi?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

– Od 2000 r. prowadz\u0119 badania nad przeszczepami, a dok\u0142adniej z zakresu transplantologii medycznej. Analizowa\u0142am kwestie przeszczep\u00f3w rodzinnych, np. nerek. Potem zacz\u0119\u0142a si\u0119 nowa era transplantologii. T\u0105 now\u0105 er\u0105 s\u0105 przeszczepienia zewn\u0119trzne. Bardzo mnie to zaintrygowa\u0142o, szczeg\u00f3lnie badania dotycz\u0105ce kwestii przeszczep\u00f3w r\u0105k i twarzy. Je\u015bli chodzi o twarz \u2013 mamy tylko dw\u00f3ch biorc\u00f3w twarzy w Polsce. Pierwszy z przypadk\u00f3w to m\u0119\u017cczyzna, kt\u00f3remu pi\u0142a do ci\u0119cia kamienia odci\u0119\u0142a twarz. W jego przypadku by\u0142a sytuacja zagro\u017cenia \u017cycia, wi\u0119c t\u0119 operacj\u0119 trzeba by\u0142o wykona\u0107. Ten biorca nie zgodzi\u0142 si\u0119 na badania socjologiczne. Inaczej by\u0142o w przypadku drugiej osoby \u2013 kobiety choruj\u0105cej na rzadk\u0105 chorob\u0119 genetyczn\u0105, kt\u00f3ra zdeformowa\u0142a jej twarz. By\u0142 to wielki guz, kilkukilogramowy. Rozmawia\u0142am z ni\u0105 wielokrotnie. Ja dokonuj\u0119 analizy poprzez obserwacj\u0119 podczas post\u0119p\u00f3w rehabilitacyjnych dotycz\u0105cych przeszczepu oraz adaptacji tej kobiety do \u017cycia z now\u0105 twarz\u0105. Ta pani udost\u0119pni\u0142a mi nawet swoje pami\u0119tniki, kt\u00f3re prowadzi\u0142a od czas\u00f3w sprzed przeszczepu. To s\u0105 w\u0142a\u015bnie badania jako\u015bciowe, czyli badania poprzez wywiad narracyjny, pog\u0142\u0119biony. Wchodz\u0119 z tymi osobami w do\u015b\u0107 blisk\u0105 relacj\u0119, ale jako badaczka. D\u0105\u017c\u0119 do poznania wsp\u00f3\u0142czynnika humanistycznego.<\/p>\n\n\n\n

Polska to jednak kraj do\u015b\u0107 konserwatywny, je\u015bli chodzi o kwestie ingerencji w ludzkie cia\u0142o…<\/strong><\/p>\n\n\n\n

– Je\u015bli chodzi o odbi\u00f3r spo\u0142eczno-kulturowy, to w 2000 r. przyst\u0105pi\u0142am do zespo\u0142u badawczego pod przewodnictwem prof. Marka Szczepa\u0144skiego. Zajmowali\u015bmy si\u0119 w\u00f3wczas odbiorem w naszym regionie, mianowicie \u2013 w wojew\u00f3dztwie \u015bl\u0105skim. Zacz\u0119li\u015bmy od bada\u0144 ankietowych, na reprezentatywnej grupie mieszka\u0144c\u00f3w wojew\u00f3dztwa \u2013 pytali\u015bmy o to, jak ludzie zapatruj\u0105 si\u0119 na donacj\u0119, przeszczepy. Te badania nakre\u015bli\u0142y pewne postawy spo\u0142eczne. Nast\u0119pnie przeprowadzili\u015bmy jako\u015bciowe badania z lekarzami, z koordynatorami transplantacyjnymi. Na tamtym etapie bada\u0144, ludzie twierdzili m.in., \u017ce bez serca nie wejdzie si\u0119 do Kr\u00f3lestwa Niebieskiego.<\/p>\n\n\n\n

To pokaza\u0142o, \u017ce katolicyzm, w og\u00f3le wiara odcisn\u0119\u0142a spore pi\u0119tno w kwestii transplantologii<\/strong><\/p>\n\n\n\n

– Tak. Dobrze zosta\u0142o to pokazane w filmie ,,Bogowie\u201d, gdy prof. Religa przeszczepia\u0142 pierwsze serce. Ludzie byli przekonani, \u017ce bez ga\u0142ek ocznych nie b\u0119d\u0105 mogli ogl\u0105da\u0107 Stw\u00f3rcy. By\u0142 te\u017c pan, kt\u00f3ry uwa\u017ca\u0142, \u017ce bez w\u0105troby nie zostanie zbawiony, gdy us\u0142yszy tr\u0105by archanielskie, wi\u0119c nie godzi\u0142 si\u0119 na donacj\u0119. Dlatego bardzo kluczowa jest tutaj rola edukacji, tak\u017ce ze strony ko\u015bcio\u0142a, by t\u0142umaczy\u0107, na czym polega zmartwychwstanie, je\u015bli mamy do czynienia z osobami wierz\u0105cymi. Tym bardziej, \u017ce katechizm ko\u015bcio\u0142a katolickiego m\u00f3wi, \u017ce donacja jest wyrazem mi\u0142osierdzia. – i dodaje – W przypadku twarzy jest natomiast ogromny problem. W wyniku moich ostatnich bada\u0144 (biorcy przeszczepu r\u0119ki i biorczyni przeszczepu twarzy), to ja widz\u0119, \u017ce jest to zupe\u0142nie inna rzeczywisto\u015b\u0107. Dodatkowo lekarze, na pobranie fragmentu cia\u0142a zewn\u0119trznego musz\u0105 uzyska\u0107 tzw. osobn\u0105 zgod\u0119. St\u0105d musimy bardzo delikatnie si\u0119 w tej materii porusza\u0107, bo to jest cz\u0119\u015b\u0107 cia\u0142a, kt\u00f3ra jest wizualna, kt\u00f3rej do\u015bwiadczamy na co dzie\u0144. Ja podczas bada\u0144 cz\u0119sto zajmowa\u0142am si\u0119 kwesti\u0105, jak ludzie po przeszczepie radz\u0105 sobie z faktem, \u017ce maj\u0105 wszczepion\u0105 r\u0119k\u0119 czy twarz osoby zmar\u0142ej.<\/p>\n\n\n\n

Zapewne zajmuje si\u0119 Pani tak\u017ce kwesti\u0105 rodzin, tym jak one reaguj\u0105 czy odbieraj\u0105 swojego cz\u0142onka rodziny z cz\u0119\u015bci\u0105 cia\u0142a pobran\u0105 od innego cz\u0142owieka?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

– Uda\u0142o mi si\u0119 to, gdy wraz ze studentami organizowali\u015bmy konferencje dla \u017cywych dawc\u00f3w, w przypadku zmar\u0142ych jest to niemo\u017cliwe, bowiem te rodziny s\u0105 obj\u0119te tajemnic\u0105. Kontaktuj\u0105c si\u0119 z biorc\u0105 nie wiem, jaka rodzina decydowa\u0142a o tym, by odda\u0107 cz\u0119\u015bci cia\u0142a zmar\u0142ego dla potrzebuj\u0105cej osoby.<\/p>\n\n\n\n

To oznacza, \u017ce w Polsce nadal w tej kwestii decyduje jednak rodzina?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

– To prawda.W Polsce nadal lekarze m\u00f3wi\u0105, \u017ce dobre obyczaje nakazuj\u0105, by w takiej sytuacji porozmawia\u0107 z rodzin\u0105. Troch\u0119 si\u0119 to jednak zaczyna zmienia\u0107, lekarze mog\u0105 nie pyta\u0107 o zgod\u0119 cz\u0142onka rodziny, tylko poszukiwa\u0107 tzw. autoryzacji zgody. Ci\u0105gle jednak spotykam si\u0119 ze zdaniem, \u017ce to sprowadza si\u0119 do uprzedmiotawiania cia\u0142a zmar\u0142ego Gdy w Trzewnicy rozmawia\u0142am z biorcami r\u0105k, to bardzo interesowa\u0142a mnie kwestia rodzin dawc\u00f3w, gdzie w Polsce wci\u0105\u017c istnieje jednak ten op\u00f3r przed pobraniem narz\u0105d\u00f3w zewn\u0119trznych. To by\u0142y osoby, kt\u00f3re pogodzi\u0142y si\u0119 z faktem, \u017ce ta r\u0119ka czy r\u0119ce trafi\u0105 do obcej osoby, nie zostan\u0105 pochowane razem z reszta cia\u0142a, w ca\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Jakie by\u0142y rezultaty tych bada\u0144?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

– By\u0142am zaskoczona. Spodziewa\u0142am si\u0119 bowiem, \u017ce dawcy to g\u0142\u00f3wnie osoby z rodzin wykszta\u0142conych, prospo\u0142ecznych. Pomyli\u0142am si\u0119 jednak w moich przypuszczeniach. Nie by\u0142y to nawet osoby z kr\u0119gu medycznego, znaj\u0105ce temat. Gdy rozmawia\u0142am z lekarzami, pobieraj\u0105cymi r\u0119ce od dawc\u00f3w, w\u00f3wczas okazywa\u0142o si\u0119, \u017ce to byli najcz\u0119\u015bciej robotnicy, kierowcy, ludzie posiadaj\u0105cy zasadnicze zawodowe wykszta\u0142cenie. Ci ludzie chcia\u0142y uczyni\u0107 jaki\u015b u\u017cytek ze \u015bmierci, cz\u0119sto bezsensownej i przedwczesnej.<\/p>\n\n\n\n

By\u0107 mo\u017ce chodzi o to, \u017ce osoby z tych kr\u0119g\u00f3w maj\u0105 cz\u0119stszy kontakt ze \u015bmierci\u0105?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

– Nie do ko\u0144ca tak jest. Ludzie mniej wykszta\u0142ceni maj\u0105 instrumentalny stosunek do w\u0142asnego cia\u0142a. Traktuj\u0105 cia\u0142o troch\u0119 przedmiotowo. Gdy rozmawia\u0142am z takimi osobami, cz\u0119sto mieli oni podej\u015bcie typu: ,,Prosz\u0119 to bra\u0107, to co si\u0119 przyda, to ju\u017c mi si\u0119 po \u015bmierci nie b\u0119dzie potrzebne.\u201d. Im ludzie s\u0105 bardziej wykszta\u0142ceni i wi\u0119cej wiedz\u0105, wi\u0119cej czytaj\u0105, maj\u0105 wi\u0119ksz\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107, to si\u0119 doszukuj\u0105, snuj\u0105 domys\u0142y – ,,A mo\u017ce kto\u015b to zabierze i wykorzysta w innym celu, a mo\u017ce zmarnuje, co biorca zrobi z tym narz\u0105dem, mo\u017ce zapomni o immunosupresji i utraci t\u0105 r\u0119k\u0119…\u201d. Im wi\u0119cej rozmy\u015blamy, tym wi\u0119cej w\u0105tpliwo\u015bci si\u0119 rodzi. Szukamy uwarunkowa\u0144, kt\u00f3re mog\u0105 zaburzy\u0107 proces donacji. Trzeba zda\u0107 sobie spraw\u0119 z tego, \u017ce ludzie, kt\u00f3rzy wyra\u017caj\u0105 zgod\u0119 na przeszczepy po \u015bmierci, to ludzie naprawd\u0119 odwa\u017cni.<\/p>\n\n\n\n

Rozmowa zosta\u0142a przeprowadzona w ramach tzw. szybkich randek na Uniwersytecie Humanistyczno-Przyrodniczym w Cz\u0119stochowie<\/a>, zorganizowanych w ramach akcji Reczcznicy Nauki 2022 (wi\u0119cej na ten temat przeczytasz tutaj<\/a>).<\/p>\n\n\n\n

\"przeszczep\"
fot.: Linda Noco\u0144<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Rozmawia\u0142a Linda Noco\u0144<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Transplantologia w Polsce nadal, mo\u017cna by rzec, raczkuje. I podobnie jak choroby, os\u0142oni\u0119ta jest woalk\u0105 tabu. Jednak, gdy dane \u015brodowisko widzi osob\u0119, kt\u00f3ra przesz\u0142a,<\/p>\n","protected":false},"author":26,"featured_media":97185,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"categories":[94,2,37],"tags":[2724,6977,6985,6986,6974,3202,238,6984],"class_list":["post-97184","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-polecane","category-wiadomosci","category-zdrowie","tag-rozmowa","tag-rzecznicy-nauki-2022","tag-socjologia","tag-socjologia-ciala","tag-szybkie-randki","tag-ujd","tag-uniwersytet-humanistyczno-przyrodniczemu-im-jana-dlugosza-w-czestochowie","tag-wywiad"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gazetaregionalna.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/97184","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gazetaregionalna.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gazetaregionalna.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gazetaregionalna.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/26"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gazetaregionalna.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=97184"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gazetaregionalna.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/97184\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":97186,"href":"https:\/\/gazetaregionalna.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/97184\/revisions\/97186"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gazetaregionalna.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/97185"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gazetaregionalna.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=97184"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gazetaregionalna.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=97184"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gazetaregionalna.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=97184"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}