{"id":76266,"date":"2022-04-15T05:49:52","date_gmt":"2022-04-15T05:49:52","guid":{"rendered":"https:\/\/gazetaregionalna.com\/?p=76266"},"modified":"2022-04-15T05:49:53","modified_gmt":"2022-04-15T05:49:53","slug":"staropolskie-tradycje-wielkanocne","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gazetaregionalna.com\/?p=76266","title":{"rendered":"Pogrzeb \u017curu i \u015bledzia, topienie Judasza – poznaj 5 tradycji wielkanocnych w staropolskim wydaniu"},"content":{"rendered":"\n

,,Kiedy\u015b to by\u0142o inaczej…\u201d – da si\u0119 s\u0142ysze\u0107 niejednokrotnie od rodzic\u00f3w czy dziadk\u00f3w. Jak zatem kiedy\u015b wygl\u0105da\u0142 Wielki Tydzie\u0144 i jak obchodzono Wielkanoc w czasach naszych przodk\u00f3w?<\/strong> <\/p>\n\n\n\n

Wiele z dawnych zwyczaj\u00f3w wielkanocnych zd\u0105\u017cy\u0142o ju\u017c zanikn\u0105\u0107 i s\u0105 nam opowiadane przez babcie czy rodzic\u00f3w. Warto od\u015bwie\u017cy\u0107 lub uzupe\u0142ni\u0107 swoj\u0105 wiedz\u0119 na ten temat i pozna\u0107 chocia\u017c cz\u0119\u015b\u0107 z nich, bo to naprawd\u0119 ciekawy i w niekt\u00f3rych przypadkach zabawny element kultury polskiej.<\/p>\n\n\n\n

,,Nie ja bij\u0119, palma bije\u201d – Niedziela Palmowa<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W niedziel\u0119 palmow\u0105, upami\u0119tniaj\u0105c\u0105 wjazd Jezusa do Jerozolimy, do czas\u00f3w obecnych zachowa\u0142 si\u0119 zwyczaj, \u017ce idzie si\u0119 do Ko\u015bcio\u0142a z w\u0142asnor\u0119cznie wykonan\u0105 lub zakupion\u0105 wcze\u015bniej palm\u0105 wielkanocn\u0105, w celu jej po\u015bwi\u0119cenia. Kiedy\u015b jednak palma wykonana by\u0142a g\u0142\u00f3wnie z ro\u015blin rosn\u0105cych tu\u017c przy rzece lub innym zbiorniku wodnym. Nale\u017ca\u0142y do nich trzciny i bazie, porastaj\u0105ce wierzby. P\u0142yn\u0105ca w nich woda dawa\u0142a ro\u015blinom ziele\u0144 i \u017cycie, bowiem to one odradza\u0142y si\u0119 po zimie najszybciej.<\/p>\n\n\n\n

\"tradycje\"
\u017ar\u00f3d\u0142o: Pixabay<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

\u015awi\u0119cenie palm sprawia\u0142o, \u017ce nabiera\u0142y one ,,mocy\u201d. Mo\u017cna j\u0105 by\u0142o przekaza\u0107 na siebie poprzez wzajemne uderzanie si\u0119 palmami. Najcz\u0119\u015bciej robi\u0142a to m\u0142odzie\u017c, tu\u017c po wyj\u015bciu z Ko\u015bcio\u0142a. Podczas ok\u0142adania si\u0119, recytowa\u0142a s\u0142owa ,,Nie ja bij\u0119, palma bije, za tydzie\u0144 Wielki Dzie\u0144, za sze\u015b\u0107 noc Wielkanoc!\u201d. Ten zwyczaj mia\u0142 przynie\u015b\u0107 bogactwo, zdrowie i szcz\u0119\u015bcie. Po powrocie do domu, palmami ch\u0142ostano tak\u017ce zwierz\u0119ta domowe, w tym byd\u0142o, kt\u00f3re po bolesnym obrz\u0119dzie, mia\u0142o by\u0107 zdrowe i dorodne jak bazie.<\/p>\n\n\n\n

Topienie, wieszanie lub palenie Judasza<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ten specyficzny zwyczaj jest odpowiedzi\u0105 na poga\u0144skie przeganianie zimy, czyli unicestwianie Marzanny, dawnej bogini \u015bmierci. Chrze\u015bcija\u0144ska tradycja nieco przekszta\u0142ci\u0142a t\u0119 tradycj\u0119, gdzie zamiast na kukle ,,zimowej panny\u201d, zn\u0119cano si\u0119 nad lalk\u0105 przypominaj\u0105c\u0105 zdrajc\u0119 Jezusa. M\u0142odzi ch\u0142opcy w Wielki Czwartek, czyli w dzie\u0144 wydania Chrystusa, bili, rozrywali i szarpali symbolicznego Judasza, a nast\u0119pnie podpalali, topili lub wieszali go najcz\u0119\u015bciej na wie\u017cy Ko\u015bcio\u0142a. Obecnie zwyczaj ten praktykowany jest w niewielu rejonach Polski, w zwi\u0105zku z agresj\u0105, kt\u00f3rej towarzyszy\u0142o niszczenie kuk\u0142y.<\/p>\n\n\n\n

Pogrzeb \u017curu i \u015bledzia \u2013 potraw, jedzonych niegdy\u015b przez 40 dni postu<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dawniej Polacy bardzo sumiennie przestrzegali wszelkich tradycji, w tym Wielkiego Postu. Przez 40 dni, od \u015brody popielcowej, nie wolno by\u0142o spo\u017cywa\u0107 mi\u0119sa, t\u0142uszcz\u00f3w ro\u015blinnych, nabia\u0142u czy cukru. Najpopularniejszymi potrawami spo\u017cywanymi w\u00f3wczas, opr\u00f3cz chleba i wody, by\u0142y w\u0142a\u015bnie \u015bledzie i \u017cur.<\/p>\n\n\n\n

Po czterdziestodniowym okresie pokarmy te by\u0142y wynoszone z wiejskich chat i wynoszone poza rejony wsi. Tam by\u0142y nast\u0119pnie zakopywane w utworzonym wcze\u015bniej dole, do kt\u00f3rego wk\u0142adano r\u00f3wnie\u017c garnek z popio\u0142em, symbolizuj\u0105cy zako\u0144czenie czasu pokuty. Zar\u00f3wno \u015bledzie, jak i \u017cur mo\u017cna by\u0142o spo\u017cy\u0107 dopiero za rok, podczas kolejnego postu. Podczas pozbywania si\u0119 tych da\u0144, towarzyszy\u0142y wiwaty, okrzyki i weso\u0142e \u015bpiewy, zwi\u0105zane w\u0142a\u015bnie z zako\u0144czeniem postu oraz zbli\u017caj\u0105cym si\u0119 czasem rado\u015bci i \u015bwi\u0119towania, kt\u00f3rym by\u0142 dzie\u0144 Wielkiej Nocy.<\/p>\n\n\n\n

Walatka \u2013 walka jajek<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Walatka, inaczej zwana ,,na wybitki\u201d to tradycja, kt\u00f3r\u0105 by\u0107 mo\u017ce pami\u0119ta wielu z nas, obchodzona by\u0142a podczas \u015bniadania wielkanocnego. Polega\u0142a ona na toczeniu lub uderzaniu dw\u00f3ch pisanek. Dziecko, kt\u00f3rego pisanka p\u0119k\u0142a pierwsza, przegrywa\u0142o.<\/p>\n\n\n\n

Zaloty wodne z kogucikiem dyngusowym w tle<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W Wielkanocny Poniedzia\u0142ek znany jest zwyczaj polewania wod\u0105, praktykowany g\u0142\u00f3wnie przez m\u0142odzie\u017c. Tak te\u017c by\u0142o i w dawnych czasach, jednak m\u0142odzi ch\u0142opcy, opr\u00f3cz wody, zabierali ze sob\u0105 koguta, nakarmionego wcze\u015bniej ziarnem nas\u0105czonym w spirytusie, by by\u0142 bardziej pos\u0142uszny oraz w\u00f3zek dyngusowy, szpikulce i wod\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Specjalnie wykonane szpikulce, wykonane z zaostrzonych na czubkach deseczek, s\u0142u\u017cy\u0142y do k\u0142ucia odwiedzanych dziewcz\u0105t. W\u00f3zek z kogucikiem prowadzony by\u0142 przez \u015bpiewaj\u0105cych kawaler\u00f3w, kt\u00f3rych zadaniem by\u0142o zbieranie datk\u00f3w po domach. Opr\u00f3cz k\u0142ucia, m\u0142odzi kawalerowie, nazywani kurcarzami, polewali panny wod\u0105. Oblewanie mia\u0142o wykaza\u0107, kt\u00f3ra z nich najszybciej wyjdzie za m\u0105\u017c i zapewni\u0107 rodzinom zdrowie.<\/p>\n\n\n\n

Tradycja chrze\u015bcija\u0144ska g\u0142osi, \u017ce zwyczaj polewania wywodzi si\u0119 z przep\u0119dzania pierwszych chrze\u015bcijan za pomoc\u0105 wody, jednak zwyczaj dyngusa raczej wywodzi si\u0119 z poga\u0144skiej tradycji, gdy podczas Jarych God\u00f3w m\u0142odzi kawalerowie oblewali w\u0142a\u015bnie i ch\u0142ostali witkami okoliczne panny.<\/p>\n\n\n\n

\"tradycje\"
\u017ar\u00f3d\u0142o: Pixabay<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Opr\u00f3cz powy\u017cszych tradycji, od zawsze jednym z g\u0142\u00f3wnych element\u00f3w ka\u017cdych \u015bwi\u0105t by\u0142o gotowanie. tak jest i dzi\u015b. Je\u015bli wi\u0119c g\u0142owisz si\u0119, co przyrz\u0105dzi\u0107 na Wielkanoc, kliknij tutaj<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Linda Noco\u0144-\u015aciebura<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

,,Kiedy\u015b to by\u0142o inaczej…\u201d – da si\u0119 s\u0142ysze\u0107 niejednokrotnie od rodzic\u00f3w czy dziadk\u00f3w. Jak zatem kiedy\u015b wygl\u0105da\u0142 Wielki Tydzie\u0144 i jak obchodzono Wielkanoc w<\/p>\n","protected":false},"author":26,"featured_media":76268,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"categories":[41],"tags":[4483,4482,4219,4481,1674],"class_list":["post-76266","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-edukacja","tag-judasz","tag-niedziela-palmowa","tag-tradycje","tag-walatka","tag-wielkanoc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gazetaregionalna.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/76266","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gazetaregionalna.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gazetaregionalna.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gazetaregionalna.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/26"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gazetaregionalna.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=76266"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gazetaregionalna.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/76266\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":76270,"href":"https:\/\/gazetaregionalna.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/76266\/revisions\/76270"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gazetaregionalna.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/76268"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gazetaregionalna.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=76266"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gazetaregionalna.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=76266"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gazetaregionalna.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=76266"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}