{"id":115731,"date":"2023-10-20T12:59:46","date_gmt":"2023-10-20T12:59:46","guid":{"rendered":"https:\/\/gazetaregionalna.com\/?p=115731"},"modified":"2023-10-20T12:59:50","modified_gmt":"2023-10-20T12:59:50","slug":"sobieskiego-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gazetaregionalna.com\/?p=115731","title":{"rendered":"Szko\u0142a przy ul. Sobieskiego. Gmach pe\u0142en wspomnie\u0144 i tajemnic"},"content":{"rendered":"\n

Wrzesie\u0144 – czas do szko\u0142y. W moim wypadku to wielki gmach przy ul. Sobieskiego, wybudowany w latach 30. minionego wieku. Zbyt du\u017cy, by w tym rejonie miasta budowany by\u0142 na szko\u0142\u0119. Budynek, w kt\u00f3rym mieszka\u0142a przed wojn\u0105 rodzina Piersiak\u00f3w, m\u00f3j brat i ja chodzili\u015bmy do SP nr 11, a moje dzieci do SP nr 9. W dokumentacji szko\u0142y s\u0105 prace mojego ojca: tableau z roku 1965 i portret Adama Mickiewicza wykonany w pasteli jako replika dagerotypu z wizerunkiem wieszcza.<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Przy ul. Sobieskiego, dzi\u015b pod numerem 15 znajduje si\u0119 pot\u0119\u017cny gmach wychodz\u0105cy jednym skrzyd\u0142em wzd\u0142u\u017c ul. Ogi\u0144skiego. Zbudowany jest na planie podkowy. Cz\u0119\u015b\u0107 frontow\u0105 ma ni\u017csz\u0105 od bocznych trzypi\u0119trowych skrzyde\u0142. Mie\u015bci si\u0119 w nim obecnie Szko\u0142a Podstawowa nr 9, a w cz\u0119\u015bci pomieszcze\u0144 od ul. Ogi\u0144skiego dzia\u0142a Cz\u0119stochowskie Centrum \u015awiadcze\u0144. W moich uczniowskich czasach \u2013 a wypada\u0142y one w d\u0142ugotrwa\u0142ym wy\u017cu demograficznym \u2013 funkcjonowa\u0142y tam dwie szko\u0142y nr 9 i 11. Mia\u0142y klasy od A do D w ka\u017cdym z o\u015bmiu rocznik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

W historii SP nr 9 czytamy o tu\u0142aczkach plac\u00f3wki, kt\u00f3ra w 1936 roku otrzyma\u0142a wreszcie sze\u015b\u0107 klas w nowym budynku przy ul. Sobieskiego 11\/13. Co z pozosta\u0142ymi pomieszczeniami gmachu?<\/p>\n\n\n\n

Kiedy\u015b us\u0142ysza\u0142em we wspomnieniach mojego ojca, \u017ce rodzina Piersiak\u00f3w przed wojn\u0105 mieszka\u0142a przez chwil\u0119 w tym budynku, w kt\u00f3rym brat i ja ko\u0144czyli\u015bmy podstaw\u00f3wk\u0119. Pewnego razu ojciec przyszed\u0142 do SP 11 na jakie\u015b zebranie rodzic\u00f3w. Szli\u015bmy razem przez korytarz i s\u0142ysza\u0142em: tu by\u0142y jednopokojowe mieszkania podzielone lekkimi przegrodami na mniejsze pomieszczenia, tu wsp\u00f3lna kuchnia i \u0142azienki dla ca\u0142ego pi\u0119tra. Oczywi\u015bcie nie dopyta\u0142em!<\/p>\n\n\n\n

Kilka lat temu przeczyta\u0142em gdzie\u015b, \u017ce chyba w 1932 roku oddano przy ul. Sobieskiego 13 gmach z mieszkaniami komunalnymi dla zamo\u017cniejszych rodzin robotniczych. Oczywi\u015bcie nie zanotowa\u0142em \u017ar\u00f3d\u0142a i nie trafi\u0142em na nie wi\u0119cej. Mimo \u017ce przecie\u017c by\u0142em tak\u0105 wiadomo\u015bci\u0105 zbudowany: moje rodzinne miasto by\u0142o na tyle nowoczesne, \u017ce ju\u017c w latach 30. dba\u0142o o sprawy socjalne klasy robotniczej!<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Prosi\u0142em o potwierdzenie tej informacji koleg\u00f3w bieg\u0142ych w historii miasta i jego architektury: Juliusza S\u0119towskiego i Huberta W\u0105ska. A\u017c tu niespodzianie potwierdzenie, co prawda nie wprost, znalaz\u0142em w Archiwum Pa\u0144stwowym, oczywi\u015bcie dzi\u0119ki niezawodnej \u017cyczliwo\u015bci pani dyrektor El\u017cbiety Jo\u0144czyk-Surmy i jej prawej r\u0119ki, Ewy Dubaj. W jednej z ksi\u0105g korespondencji miejskiej znale\u017ali\u015bmy pisma z 1936 roku adresowane do Prezydenta Miasta w sprawie mieszka\u0144 robotniczych w nowym budynku przy ul. Sobieskiego 13. Jeden z petent\u00f3w wyst\u0119powa\u0142 w sprawie mieszkania jednopokojowego nr 55. By\u0142o te\u017c pismo Miejskich Wodoci\u0105g\u00f3w z cennikiem dla ponad 50 pokoj\u00f3w tego\u017c budynku.<\/p>\n\n\n\n

Wi\u0119c rzeczywi\u015bcie uczyli\u015bmy si\u0119 z bratem w gmachu, w kt\u00f3rym nasz ojciec mieszka\u0142 z rodzicami, dwoma bra\u0107mi i siostr\u0105. P\u00f3\u017aniej Edward Piersiak na pro\u015bb\u0119 wychowawczyni syna Andrzeja (mojego brata) ozdobi\u0142 stron\u0119 tytu\u0142ow\u0105 kroniki SP nr 11 im. Mickiewicza pi\u0119kn\u0105 replik\u0105 w pasteli dagerotypowego konterfektu wieszcza z po\u0142owy XIX wieku. By\u0142 te\u017c autorem tableau na koniec edukacji Andrzeja. Tym tableau z 1965 roku (reprodukcj\u0119 zamieszczam) chwali si\u0119 dzisiejsza SP nr 9 im. Mickiewicza. Niez\u0142e zamieszanie.<\/p>\n\n\n\n

Wspomniana wychowawczyni to Halina Pa\u0142ka, z kt\u00f3r\u0105 wci\u0105\u017c utrzymuj\u0119 kontakt. Okazuje si\u0119, \u017ce wcze\u015bniej by\u0142a r\u00f3wnie\u017c absolwentk\u0105 szko\u0142y przy ul. Sobieskiego. Ja pami\u0119tam j\u0105 te\u017c jako szczepow\u0105 szkolnego ZHP, w\u00a0kt\u00f3rym prowadzi\u0142em zast\u0119p. Planowali\u015bmy z kolegami – harcerzami sp\u0142yn\u0105\u0107 Wart\u0105 i Odr\u0105 do morza na tratwie wykonanej z pustych butelek oraz z pok\u0142adem z desek. Nigdzie nie pop\u0142yn\u0119li\u015bmy, ale z podr\u0119cznika dla druh\u00f3w nauczy\u0142em si\u0119 wi\u0105zania \u017ceglarskich i uniwersalnych w\u0119z\u0142\u00f3w. Jako zapalony czytelnik powie\u015bci przygodowych i\u00a0dzie\u0142 Karola Maya oraz innych piewc\u00f3w Dzikiego Zachodu mia\u0142em g\u0142ow\u0119 pe\u0142n\u0105 awanturniczych plan\u00f3w. Szkoda, \u017ce do dzi\u015b ich nie zrealizowa\u0142em. <\/p>\n\n\n\n

Cho\u0107 pewnie z tego romantyzmu wzi\u0119\u0142a si\u0119 moja mi\u0142o\u015b\u0107 do auto-stopu. Pojecha\u0142em po raz pierwszy jako pi\u0119tnastolatek, pod opiek\u0105 starszego kolegi z\u00a0klatki schodowej (i\u00a0oczywi\u015bcie ucznia 11-tki) Piotrka Chudzika. Od tego roku (1969) ka\u017cde wakacje zaczyna\u0142em podr\u00f3\u017c\u0105 z\u00a0ksi\u0105\u017ceczk\u0105 auto-stop. Podr\u00f3\u017c przygodnymi samochodami, z przygodnymi wsp\u00f3\u0142pasa\u017cerami, czasem na otwartej \u201epace\u201d wype\u0142nionej dziesi\u0105tk\u0105 korzystaj\u0105cej ze \u201estopu\u201d m\u0142odzie\u017cy p\u0142ci obojga, by\u0142a wspania\u0142\u0105 przygod\u0105 i praktyczn\u0105 lekcj\u0105 samodzielno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Wracajmy jednak do \u201enaszych baran\u00f3w\u201d. Pot\u0119\u017cny budynek przy ul. Sobieskiego po\u0142\u0105czy\u0142 \u2013 jako si\u0119 rzek\u0142o \u2013 dwie szko\u0142y podstawowe. SP 11 by\u0142o lepsze, bo do jej dyspozycji by\u0142 wspomniany pi\u0119trowy \u0142\u0105cznik od frontu. Na jego pierwszym pi\u0119trze znajdowa\u0142a si\u0119 sala gimnastyczna, kt\u00f3ra ledwie mie\u015bci\u0142a boisko do siatk\u00f3wki. Ta gra (wy\u0107wiczona na podw\u00f3rku) by\u0142a wa\u017cna w moim \u017cyciu. <\/p>\n\n\n\n

Znalaz\u0142em si\u0119 nawet w reprezentacji podstaw\u00f3wki, przez chwil\u0119 w reprezentacji LO im. Sienkiewicza i wreszcie broni\u0142em honoru filolog\u00f3w podczas studi\u00f3w w\u00a0Uniwersytecie \u015al\u0105skim. Przyznaj\u0119 jednak, \u017ce nigdy nie mia\u0142em do\u015b\u0107 ducha sportowej rywalizacji i\u00a0zrozumienia dla w\u0142asnego braku umiej\u0119tno\u015bci. A propos tej frontowej cz\u0119\u015bci gmachu \u2013 starsza o kilka lat kole\u017canka i s\u0105siadka Krystyna \u0141awniczak twierdzi, \u017ce pami\u0119ta funkcjonowanie tam jakiej\u015b szko\u0142y \u015bredniej \u2013 zawodowej.<\/p>\n\n\n\n

Po\u0142\u0105czenie dw\u00f3ch szk\u00f3\u0142 podstawowych w jednym budynku by\u0142o ryzykownym pomys\u0142em. Naturalnie rodzi\u0142o rywalizacj\u0119. Ta wyra\u017ca\u0142a si\u0119 m.in. w bitwach na worki (ale i kamienie) mi\u0119dzy ch\u0142opakami z 9. i 11. Los sprawi\u0142, \u017ce do SP nr 9 ucz\u0119szczali mieszka\u0144cy Domu Ksi\u0119cia i uliczek po drugiej stronie \u00f3wczesnej ul. Handlowej (dzi\u015b Korczaka). Dziwne by\u0142o to, \u017ce kiedy spotykali\u015bmy si\u0119 na boisku szkolnym albo zim\u0105 je\u017adzili\u015bmy na wylewanym co roku lodowisku, \u017cadne wrogo\u015bci nie dochodzi\u0142y do g\u0142osu. Chyba, \u017ce kto\u015b z 11. pr\u00f3bowa\u0142 poderwa\u0107 kole\u017cank\u0119 z 9. albo odwrotnie.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Nauczycielem w SP 11. by\u0142 Zygmunt \u0141\u0119ski, kt\u00f3ry zabiera\u0142 nas na turystyczne szlaki oraz do jurajskich jaski\u0144. Dzi\u0119ki niemu kolekcjonowa\u0142em odznaki turysty pieszego i nale\u017ca\u0142em do M\u0142odzie\u017cowej Grupy Groto\u0142az\u00f3w. By\u0142 cz\u0142owiekiem-legend\u0105, jego imi\u0119 nosi skwer u zbiegu ul. Pu\u0142askiego i Kazimierza. W domku jego rodziny przy ul.\u00a0Pu\u0142askiego ukrywali si\u0119 dow\u00f3dcy AK, a on z koleg\u0105 pr\u00f3bowa\u0142 wysadzi\u0107 czo\u0142g-pomnik \u017co\u0142nierzy Armii Czerwonej. <\/p>\n\n\n\n

Wychowawc\u0105 oraz przewodnikiem turystycznym by\u0142 bardzo surowym i tradycyjnym, co spowodowa\u0142o niestety, \u017ce moja turystyczna i speleologiczna przygoda sko\u0144czy\u0142a si\u0119 zbyt wcze\u015bnie. By\u0142 wrogiem relacji uczni\u00f3w i uczennic, t\u0119pi\u0142 palenie papieros\u00f3w i picie alkoholu, a mnie wszystkie te zabronione atrakcje mocno ju\u017c poci\u0105ga\u0142y. Wybra\u0142em wolno\u015b\u0107, cho\u0107 rajd\u00f3w bardzo \u017ca\u0142owa\u0142em i usi\u0142owa\u0142em bra\u0107 w nich udzia\u0142 indywidualnie. Szybko si\u0119 jednak zniech\u0119ci\u0142em.<\/p>\n\n\n\n

Moj\u0105 wychowawczyni\u0105, z kt\u00f3r\u0105 d\u0142ugo utrzymywa\u0142em sympatyczne relacje, by\u0142a Jadwiga Biel (Bielowa), p\u00f3\u017aniejsza dyrektorka LO im. Traugutta. Polskiego uczy\u0142a by\u0142a pani Bojanek (przesz\u0142a na powstaj\u0105c\u0105 Wy\u017csz\u0105 Szko\u0142\u0119 Nauczycielsk\u0105 \u2013 p\u00f3\u017aniej WSP). Jako pierwsza stwierdzi\u0142a, \u017ce pi\u00f3ro potrafi\u0119 nie tylko trzyma\u0107. Jako pierwsza te\u017c zniech\u0119ca\u0142a mnie do zawodu dziennikarskiego, p\u00f3\u017aniej odradza\u0142 mi go stryj Rajmund Piersiak (po pierwszym roku polonistyki mog\u0142em przej\u015b\u0107 na nauki polityczne ze specjalizacja dziennikarsk\u0105).<\/p>\n\n\n\n

Dyrektork\u0105 SP 11 by\u0142a Stanis\u0142awa Grucowa. Moj\u0105 klas\u0119 uczy\u0142a pocz\u0105tk\u00f3w chemii, zas\u0142yn\u0119\u0142a w\u015br\u00f3d nas stwierdzeniem, \u017ce robotnicy na budowie mieszaj\u0105 w rowie wapno narz\u0105dami. M\u0119ska (ch\u0142opi\u0119ca) cz\u0119\u015b\u0107 s\u0142uchaczy chowa\u0142a si\u0119 pod \u0142awkami, \u017ceby nie \u015bmia\u0107 si\u0119 w g\u0142os.<\/p>\n\n\n\n

Moja szko\u0142a podstawowa przy takich nauczycielach musia\u0142a trzyma\u0107 poziom. W\u015br\u00f3d jej absolwent\u00f3w s\u0105 zacni nauczyciele, in\u017cynierowie, lekarze, prawnicy, architekci. Wyszli z jej mur\u00f3w r\u00f3wnie\u017c wybitni arty\u015bci jak np. fotografik, prof. Wojciech Pra\u017cmowski. Dla r\u00f3wnowagi przypomn\u0119 za Romanem, \u017ce do SP 9 ucz\u0119szcza\u0142 Jerzy Duda Gracz. Moim nieco starszym koleg\u0105, a bratem kole\u017canki z klasy by\u0142 bardzo dobry pi\u0142karz KS Rak\u00f3w Ryszard Chojnacki. P\u00f3\u017aniej jako wuefista by\u0142 gwiazd\u0105 (obok Zbigniewa Tyrka) reprezentacji pi\u0142karskiej cz\u0119stochowskich nauczycieli, kt\u00f3ra zdoby\u0142a mistrzostwo Polski.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Je\u015bli jednak uczniowie 11-ki mieli bardzo dobrych nauczycieli (wielu nazwisk niestety nie pami\u0119tam), to na pewno nie rozpieszcza\u0142y ich warunki zdobywania wiedzy. Wspomniana ju\u017c starsza s\u0105siadka potwierdzi\u0142a i moje wspomnienia, \u017ce w pierwszych latach nauki w klasach by\u0142o co\u015b w rodzaju klepiska. Dopiero p\u00f3\u017aniej pojawi\u0142y si\u0119 pod\u0142ogi z desek malowanych olejno na bordowo. Ogrzewanie \u2013 w pierwszych latach piece, w kt\u00f3rych rankiem wo\u017ani rozpalali w\u0119giel. <\/p>\n\n\n\n

Dopiero w pewne wakacje, gdy by\u0142em ju\u017c w kt\u00f3rej\u015b ze starszych klas zainstalowano c-o. Uczniowie siedzieli w pot\u0119\u017cnych drewnianych \u0142awkach, gdzie pulpit na pot\u0119\u017cnych nogach po\u0142\u0105czony by\u0142 na sta\u0142e z r\u00f3wnie monumentalnym siedziskiem. Pewnie dopiero w VII albo VIII klasie pojawi\u0142y si\u0119 stoliki i krzese\u0142ka, kt\u00f3re mo\u017cna by\u0142o dosun\u0105\u0107 na wygodn\u0105 odleg\u0142o\u015b\u0107. W starych \u0142awkach wisia\u0142o si\u0119, siedz\u0105c\u00a0na twardej \u0142awie. <\/p>\n\n\n\n

W\u00a0drewnianych, na zielono malowanych blatach po\u015brodku g\u00f3rnej cz\u0119\u015bci by\u0142 okr\u0105g\u0142y otw\u00f3r. To w nim umieszczany by\u0142 ka\u0142amarz \u2013 szklany flakonik z atramentem. Tam macza\u0142o si\u0119 stal\u00f3wk\u0119 pi\u00f3ra. Stal\u00f3wka (najlepiej z krzy\u017cykiem) umieszczana by\u0142a w obsadce, czasem nazywanej r\u0105czk\u0105. Taki sprz\u0119t do pisania obowi\u0105zywa\u0142 uczni\u00f3w mojego rocznika pewnie do pi\u0105tej klasy. <\/p>\n\n\n\n

Wymusza\u0142 skupienie, bo stal\u00f3wk\u0119 trzeba by\u0142o prowadzi\u0107 pod odpowiednim k\u0105tem, nie naciskaj\u0105c zbyt mocno, bo wtedy skapywa\u0142 atramentowy kleks. Za\u015b nieostro\u017cne przesuni\u0119cie bokiem stal\u00f3wki mog\u0142o skaleczy\u0107 lub rozerwa\u0107 papier zeszytu. Oczywi\u015bcie za jako\u015b\u0107 kaligrafii dostawali\u015bmy oceny \u2013 wida\u0107 nie do\u015b\u0107 zrobi\u0142em post\u0119py w m\u0142odszych oddzia\u0142ach, bo do ko\u0144ca szkolnej edukacji towarzyszy\u0142y moim wypracowaniom uwagi: pismo! <\/p>\n\n\n\n

My\u015bl\u0119, \u017ce wielu uczni\u00f3w z mojego pokolenia przyzna, \u017ce stal\u00f3wka, to by\u0142o przekle\u0144stwo. Do tego bibu\u0142a, kt\u00f3ra s\u0142u\u017cy\u0142a do suszenia atramentowego zapisu. Le\u017c\u0105ca pod r\u0119k\u0105 przesuwan\u0105 po stronicy zabezpiecza\u0142a papier przed zabrudzeniem (bo d\u0142o\u0144 zawsze by\u0142a umazana atramentem). Inn\u0105 pomoc\u0105, o kt\u00f3rej dzisiejsi uczniowie nawet nie s\u0142yszeli, by\u0142 liniuszek. By\u0142 to poliniowany kartonik podk\u0142adany pod kartki zeszytu \u201eczystego\u201d, wspomagaj\u0105cy r\u00f3wne pisanie. Wracaj\u0105c do obsadek i\u00a0stal\u00f3wek, musia\u0142y s\u0142u\u017cy\u0107 wszystkim w m\u0142odszych oddzia\u0142ach. Je\u015bli mnie pami\u0119\u0107 nie myli, to dopiero w\u00a0 klasie IV lub V dostawali\u015bmy zgod\u0119 na u\u017cywanie pi\u00f3r \u201ewiecznych\u201d i to w zale\u017cno\u015bci od tego, czy osi\u0105gn\u0119li\u015bmy dostateczn\u0105 kaligraficzn\u0105 bieg\u0142o\u015b\u0107. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Pi\u00f3ra te \u2013 tanie, wi\u0119c kiepskiej jako\u015bci \u2013 mia\u0142y t\u0119 szczeg\u00f3ln\u0105 w\u0142a\u015bciwo\u015b\u0107, \u017ce la\u0142y czyli przepuszcza\u0142y atrament brudz\u0105c palce i zeszyty. Wszystkie przybory do pisania i\u00a0rysowania (z\u00a0temper\u00f3wk\u0105 na \u017cyletk\u0119 w\u0142\u0105cznie) mie\u015bci\u0142y si\u0119 w pi\u00f3rniku. Termin ten nie ma nic wsp\u00f3lnego z\u00a0wyposa\u017ceniem dzisiejszego ucznia. Nasze pi\u00f3rniki to by\u0142y drewniane, prostok\u0105tne skrzyneczki, kt\u00f3rych wieka\u00a0 (zamocowane na zawiasach) najcz\u0119\u015bciej dekorowane by\u0142y wzorami ludowymi wykonanymi d\u0142utkiem lub wypalanymi. <\/p>\n\n\n\n

Ca\u0142y dobytek uczniowski l\u0105dowa\u0142 w tornistrze (obowi\u0105zkowym!) najcz\u0119\u015bciej wykonanym z\u00a0tektury powlekanej jak\u0105\u015b tkanin\u0105 lub lakierowanej. Ekwipunku ucznia dope\u0142nia\u0142y fartuszki szkolne z\u00a0po\u0142yskliwej, granatowej tkaniny z\u00a0niezb\u0119dnym bia\u0142ym ko\u0142nierzykiem \u2013 wymiennym, bo przypinanym na guziczki. Wszyscy byli\u015bmy do siebie podobni, nie pami\u0119tam, \u017ceby kto\u015b z uczni\u00f3w epatowa\u0142 jakimi\u015b drogimi czy zagranicznymi wynalazkami. Z\u00a0pewno\u015bci\u0105 jednak mog\u0142em tego nie zauwa\u017cy\u0107, bo taki blichtr by\u0142 mi zupe\u0142nie oboj\u0119tny. <\/p>\n\n\n\n

Zaimponowa\u0107 mogli mi koledzy now\u0105 pi\u0142k\u0105 futbol\u00f3wk\u0105. Wiem, \u017ce i mnie dane by\u0142o zaistnie\u0107, kiedy rodzice kupili mi tzw. \u201ew\u0119gierk\u0119\u201d. To by\u0142a pi\u0142ka p\u0119cherzem wk\u0142adanym do pow\u0142oki ze sk\u00f3rzanych \u0142atek przez otw\u00f3r zawi\u0105zywany finalnie rzemieniem. Stanowi\u0142a w\u00f3wczas najwi\u0119ksze ch\u0142opi\u0119ce marzenie, bo podobnymi gra\u0142o si\u0119 jeszcze w\u00a0klubach pi\u0142karskich. Wad\u0105 by\u0142a ma\u0142a trwa\u0142o\u015b\u0107 \u2013 moja \u201ew\u0119gierka\u201d prze\u017cy\u0142a chyba tylko jeden sezon. Mo\u017ce dlatego, \u017ce szkolne boisko do pi\u0142ki no\u017cnej by\u0142o \u017cwirowane.<\/p>\n\n\n\n

Za to zim\u0105 zamienia\u0142o si\u0119 w lodowisko. Ka\u017cdego roku po pierwszych mrozach i opadach \u015bniegu nauczyciele w-f mobilizowali starszych uczni\u00f3w do r\u00f3wnania bia\u0142ej powierzchni, ograniczanej zaspami. P\u00f3\u017aniej za pomoc\u0105 gumowych szlauch\u00f3w wylewana by\u0142a woda \u2013 tyle razy a\u017c powierzchnia boiska zmienia\u0142a si\u0119 w r\u00f3wn\u0105 szklist\u0105 tafl\u0119. Na szkolnym lodowisku \u015blizga\u0107 si\u0119 mo\u017cna by\u0142o za darmo, w godzinach szkolnych pod okiem nauczycieli; wieczorami w rygorze wyznaczanym przez starszych koleg\u00f3w. Na nogach ch\u0142opak\u00f3w pojawia\u0142y si\u0119 hokej\u00f3wki; szczytem marze\u0144 by\u0142y panczeny czyli \u0142y\u017cwy biegowe. Oczywi\u015bcie dziewczynki je\u017adzi\u0142y na figur\u00f3wkach (kt\u00f3rych ch\u0142opak nie za\u0142o\u017cy\u0142by nigdy). <\/p>\n\n\n\n

Oczywi\u015bcie nim mo\u017cna by\u0142o je\u017adzi\u0107 na doros\u0142ych, \u201eprofesjonalnych\u201d \u0142y\u017cwach trzeba by\u0142o przej\u015b\u0107 etap wst\u0119pny \u2013 nauki je\u017cd\u017cenia. Zaczyna\u0142 si\u0119 od \u201esaneczk\u00f3wek\u201d \u2013 \u0142y\u017cew o\u00a0podw\u00f3jnych ostrzach u\u0142atwiaj\u0105cych utrzymanie r\u00f3wnowagi. \u0141y\u017cwy te mocowane by\u0142y pod jakimikolwiek butami za pomoc\u0105 rzemiennych pask\u00f3w, zapinanych na wierzchu. Kiedy ju\u017c adept nauczy\u0142 si\u0119 odpycha\u0107 na lodzie, zak\u0142ada\u0142 \u0142y\u017cwy z jednym ostrzem. One te\u017c jednak nie by\u0142y na sta\u0142e zespolone ze specjalnym obuwiem. <\/p>\n\n\n\n

Buty do ich mocowania musia\u0142y mie\u0107 sk\u00f3rzany obcas, w kt\u00f3rym wiercony by\u0142 otw\u00f3r zamykany blaszk\u0105 z\u00a0dziurk\u0105. W t\u0119 dziurk\u0119 wk\u0142ada\u0142o si\u0119 g\u0142\u00f3wk\u0119 \u0142y\u017cwy i obraca\u0142o j\u0105 tak, by ostrze le\u017ca\u0142o wzd\u0142u\u017c podeszwy. Te \u0142y\u017cwy mia\u0142y szcz\u0119ki zaciskaj\u0105ce si\u0119 na brzegach podeszwy po u\u017cyciu specjalnego kluczyka \u2013 motylka. P\u00f3\u017aniej ju\u017c mo\u017cna by\u0142o \u015bmiga\u0107 po lodzie. Pami\u0119taj\u0105c jednak o tym, \u017ce \u0142y\u017cwy te mia\u0142y cudown\u0105 zdolno\u015b\u0107 odpadania w\u00a0najmniej stosownym momencie.<\/p>\n\n\n\n

Lodowiska by\u0142y te\u017c wylewane przez ojc\u00f3w, a i samych ch\u0142opc\u00f3w na wielu podw\u00f3rkach. Sprzyja\u0142y temu administracje dom\u00f3w, udost\u0119pniaj\u0105ce szlauchy i krany. Oczywi\u015bcie by\u0142a te\u017c \u015blizgawka miejska przy ul.\u00a0Sobieskiego, wylewana na terenie letnich kort\u00f3w tenisowych przy basenie k\u0105pielowym TKKF. Ta by\u0142a jednak p\u0142atna, za to mia\u0142a szatnie, a przy nich szlifierk\u0119 sto\u0142ow\u0105 s\u0142u\u017c\u0105c\u0105 do ostrzenia \u0142y\u017cew (oczywi\u015bcie odp\u0142atnie). Oj,\u00a0warto by\u0142o nauczy\u0107 si\u0119 je\u017adzi\u0107 na \u0142y\u017cwach, bo lodowiska by\u0142y cudownym teatrem towarzyskim, daj\u0105cym wielkie mo\u017cliwo\u015bci kontakt\u00f3w ch\u0142opi\u0119co-dziewcz\u0119cych. Oczywi\u015bcie najbardziej po\u017c\u0105danym dla nich terenem by\u0142a \u015blizgawka TKKF. Niestety by\u0142a te\u017c lubianym miejscem szczeni\u0119cych rozr\u00f3b, z kt\u00f3rych najatrakcyjniejszym i\u00a0najniebezpieczniejszym by\u0142 \u201ew\u0105\u017c\u201d. <\/p>\n\n\n\n

Szybko je\u017cd\u017c\u0105cy starsi ch\u0142opcy \u0142apali si\u0119 za r\u0119ce i maksymalnie rozp\u0119dzali. Na zakr\u0119tach ostatni w szeregu nad\u0105\u017ca\u0142 z trudem, a\u017c do momentu, kiedy p\u0119d wyrzuca\u0142 go i przewraca\u0142. Bezw\u0142adne cia\u0142o sun\u0105ce po lodzie \u015bcina\u0142o z n\u00f3g wszystkich napotkanych \u0142y\u017cwiarzy. By\u0142o to bardzo niebezpieczne i nie raz przysparza\u0142o si\u0144c\u00f3w, a nawet ran zrobionych ostrzem \u0142y\u017cwy. Na szcz\u0119\u015bcie wypadki takie nie mia\u0142y miejsca na szkolnym, czy na podw\u00f3rzowych lodowiskach \u2013 by\u0142y za ma\u0142e, \u017ceby si\u0119 dobrze rozp\u0119dzi\u0107. Lodowisko szkolne by\u0142o tylko jednym z wielu zaj\u0119\u0107 organizowanych przez szko\u0142\u0119. O ZHP ju\u017c pisa\u0142em. Sama szko\u0142a oferowa\u0142a tyle k\u00f3\u0142ek zainteresowa\u0144 i zaj\u0119\u0107 sportowych w sali, \u017ce ka\u017cdy ch\u0119tny znalaz\u0142 co\u015b dla siebie. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Nie b\u0119d\u0119 ukrywa\u0142, \u017ce moim wielkim dzieci\u0119cym odkryciem by\u0142a biblioteka, mieszcz\u0105ca si\u0119 na parterze w\u00a0najwi\u0119kszej \u2013 naro\u017cnej sali szko\u0142y. Po pierwszych wypo\u017cyczeniach (do dzi\u015b pami\u0119tam ilustracje z \u201epasterki i\u00a0kominiarczyka\u201d) zaw\u0142adn\u0119\u0142a mn\u0105 magia drewnianych skrzyneczek katalog\u00f3w z kartami ksi\u0105\u017cek. B\u0119d\u0105c starszym wpada\u0142em w takie czytelnicze amoki (a\u017c do b\u00f3lu oczu), \u017ce rodzice musieli si\u0142\u0105 (perswazji) wyrzuca\u0107 mnie na podw\u00f3rko.<\/p>\n\n\n\n

Tu\u017c przy szkole, po drugiej stronie ul. Ogi\u0144skiego, w pomieszczeniach dzisiaj zajmowanych przez Regionalny O\u015brodek Kultury mie\u015bci\u0142a si\u0119 najpierw Powiatowa Komenda ZHP, a p\u00f3\u017aniej Powiatowa Poradnia Kulturalno-O\u015bwiatowa. Obie organizowa\u0142y czasem jakie\u015b zaj\u0119cia dla dzieci, z kt\u00f3rych r\u00f3wnie\u017c korzysta\u0142em. Sk\u0105d mog\u0142em wiedzie\u0107, \u017ce po latach te same pomieszczenia przy ul. Ogi\u0144skiego b\u0119d\u0105 moim miejscem pracy.<\/p>\n\n\n\n

Ze Szko\u0142\u0105 Podstawow\u0105 przy ul. Sobieskiego tak\u017ce by\u0142em zwi\u0105zany przez lata, nie b\u0119d\u0105c ju\u017c jej uczniem. Ucz\u0119szcza\u0142y tam moje dzieci: Marcin i Marta, a poniewa\u017c jak ja mia\u0142y do szko\u0142y ze 100 metr\u00f3w (przez dziur\u0119 w p\u0142ocie) jak i ja cz\u0119sto si\u0119 sp\u00f3\u017ania\u0142y. Maj\u0105c kontakt z przesympatycznym dyrektorem ju\u017c jako dziennikarz Gazety Wyborczej w nowej hali sportowej robi\u0142em w 1993 roku (ze wsparciem \u00f3wczesnego Wojew\u00f3dzkiego Domu Kultury) koncert Wielkiej Orkiestry \u015awi\u0105tecznej Pomocy, na kt\u00f3rym Mateusz Pospieszalski zatr\u0105bi\u0142 sygna\u0142 WO\u015aP, swojego w ko\u0144cu autorstwa. P\u00f3\u017aniej w ramach konkursu Gazety Wyborczej wy\u0142onili\u015bmy projekty murali, kt\u00f3re zrealizowane zosta\u0142y na \u015bcianach tej Hali. Ku zadowoleniu autor\u00f3w i mojemu murale nie zamalowywane przetrwa\u0142y wiele lat.<\/p>\n\n\n\n