{"id":106733,"date":"2023-05-26T12:36:00","date_gmt":"2023-05-26T12:36:00","guid":{"rendered":"https:\/\/gazetaregionalna.com\/?p=106733"},"modified":"2023-05-26T12:36:01","modified_gmt":"2023-05-26T12:36:01","slug":"osiedle-sobieskiego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gazetaregionalna.com\/?p=106733","title":{"rendered":"Osiedle Sobieskiego. Ma\u0142e wojny dooko\u0142a karuzeli"},"content":{"rendered":"\n

Ponownie zapraszam Czytelnik\u00f3w w podr\u00f3\u017c na osiedle Sobieskiego lat 60. To moje strony rodzinne od blisko 70 lat. Opu\u015bci\u0142em je tylko na czas studi\u00f3w w Uniwersytecie \u015al\u0105skim. Poza tym od lat 50. by\u0142em naocznym \u015bwiadkiem dokonuj\u0105cych si\u0119 zmian i wydarze\u0144, kt\u00f3re im towarzyszy\u0142y. Tak\u017ce zmian spo\u0142ecznych wp\u0142ywaj\u0105cych r\u00f3wnie\u017c na mentalno\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w.<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Na \u201ebezpa\u0144skim\u201d placu u zbiegu ul. Sobieskiego, Pu\u0142askiego i Focha (Pa\u0142czy\u0144skiego, wcze\u015bniej Zielonej – jak przypomina\u0142 Krzysztof Doma\u0144ski) by\u0142a willa \u201epagod\u0105\u201d zwana, ogrodzona p\u0142otem ze sztachet. Na s\u0105siaduj\u0105cym z p\u0142otem terenie stawa\u0142y cyrki i weso\u0142e miasteczka. Rozgrywa\u0142y si\u0119 tam nie tylko emocjonuj\u0105ce pokazy pod namiotem cyrkowym, nie tylko mo\u017cna by\u0142o sprawdzi\u0107 swoj\u0105 si\u0142\u0119 i celno\u015b\u0107 na urz\u0105dzeniach weso\u0142ego miasteczka \u2013 starsi ch\u0142opcy oddawali si\u0119 tam swoim gro\u017anym rozrywkom.<\/p>\n\n\n\n

\"Sobieskiego\"
Osiedle Sobieskiego – weso\u0142e miasteczko<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

W tym czasie rozgrywa\u0142y si\u0119 regularne wojny ch\u0142opak\u00f3w z Sobieskiego z reszt\u0105 \u015bwiata. Wspominany ju\u017c  Andrzej Gurgul, satyryk W\u0142odek Grabowski i poeta Ryszard Sidorkiewicz wspominali w internecie wojny Osiedla Sobieskiego z mieszka\u0144cami ul. Rocha. Moja pami\u0119\u0107 podpowiada, \u017ce wcze\u015bniej Sobieskiego walczy\u0142o z Pekinem, czyli pami\u0119taj\u0105c\u0105 prawdziw\u0105 wojn\u0119 grup\u0105 barak\u00f3w przy dworcu Stradom. Pami\u0119tam te\u017c id\u0105c\u0105 od al. Wolno\u015bci zbrojn\u0105 grup\u0119 ch\u0142opak\u00f3w ze starego Rakowa. G\u0142ow\u0119 bym da\u0142, \u017ce z moim osiedlem zantagonizowane by\u0142o te\u017c Zawodzie. Te wszystkie wrogo\u015bci i przyja\u017anie mia\u0142y p\u0142ynny charakter. Zale\u017cny pewnie od tego, kt\u00f3ry herszt z kt\u00f3rym zaprzyja\u017ania\u0142 si\u0119 lub sk\u0142\u00f3ca\u0142. Wojny jednak rozkwit\u0142y na dobre, kiedy nominalnym wrogiem zosta\u0142a ul. Rocha. <\/p>\n\n\n\n

Moje podw\u00f3rko od placu z atrakcjami odleg\u0142e by\u0142o jakie\u015b sto, dwie\u015bcie metr\u00f3w. Na weso\u0142ym miasteczku czy przy cyrku sp\u0119dza\u0142em wi\u0119c sporo czasu. Wielokrotnie te\u017c by\u0142em \u015bwiadkiem rozpoczynaj\u0105cej si\u0119 \u201ewojny\u201d. Ni st\u0105d, ni zow\u0105d przez t\u0142umek korzystaj\u0105cy z zabaw szed\u0142 krzyk: \u201eRocha idzie\u201d. Postronni szybko opuszczali plac. My, m\u0142odsi nastolatkowie, kryli\u015bmy si\u0119 po klatkach, w stoj\u0105cej w pobli\u017cu przedwojennej kamienicy, (w kt\u00f3rej mieszka\u0142 Marek H\u0142asko). Zdarzy\u0142o si\u0119, \u017ce na b\u00f3jk\u0119 patrzyli\u015bmy z balkonu kolegi, mieszkaj\u0105cego w pierwszym bloku przy ul. Pa\u0142czy\u0144skiego.<\/p>\n\n\n\n

Gdy plac pustosza\u0142, pozostawali \u201egladiatorzy\u201d. Je\u015bli wizyta Rocha by\u0142a niespodziewana, ch\u0142opcy (tacy u progu doros\u0142o\u015bci) rzucali si\u0119 w\u0142a\u015bnie na parkan \u201epagody\u201d i rwali sztachety. Z nimi ruszali w b\u00f3j. Bo mordobicia by\u0142y na ca\u0142ego, z u\u017cyciem rozmaitej \u201ebroni\u201d. Szpanem w\u015br\u00f3d bojownik\u00f3w, (ale i og\u00f3\u0142u ch\u0142opak\u00f3w) by\u0142y marynarskie pasy z metalow\u0105 klamr\u0105. W razie potrzeby na d\u0142o\u0144 nawija\u0142o si\u0119 koniec pasa tak, \u017ceby ko\u0144c\u00f3wka z klamr\u0105 mog\u0142a razi\u0107 na odleg\u0142o\u015b\u0107. <\/p>\n\n\n\n

W szkole uczniowie pokazywali mutry, kt\u00f3re zak\u0142ada\u0142o si\u0119 na palce, niekt\u00f3rzy produkowali prawdziwe bandyckie kastety. Broni\u0105 ulicznych wojownik\u00f3w by\u0142y te\u017c p\u00f3\u0142metrowe kable elektryczne i \u0142a\u0144cuchy dla niepoznaki przynoszone na weso\u0142e miasteczko w nogawkach spodni. Do\u015b\u0107, \u017ce autentycznie la\u0142a si\u0119 krew, a wrogie bandy wraca\u0142y do siebie, podpieraj\u0105c rannych. Nie pami\u0119tam jednak, \u017ceby kto\u015b zgin\u0105\u0142 czy dozna\u0142 powa\u017cnych uraz\u00f3w wymagaj\u0105cych interwencji pogotowia.<\/p>\n\n\n\n

Przepraszam za wyczuwaln\u0105 w tonie opisu fascynacj\u0119, ale dla \u00f3wczesnego dziesi\u0119cio – pi\u0119tnastolatka te walki i ich bohaterowie by\u0142y emocjonuj\u0105ce, nie podlega\u0142y racjonalnemu warto\u015bciowaniu. Po tych bitwach s\u0142ucha\u0142o si\u0119 opowie\u015bci o tym, kto kogo, kto \u201ezarobi\u0142\u201d, kto si\u0119 wykaza\u0142. Pami\u0119tam, \u017ce wodzem Sobieskiego by\u0142 facet o (paradoksalnej) ksywie: Jezus. Nosi\u0142 ciemne proste w\u0142osy do ramion i chyba br\u00f3dk\u0119. Nie by\u0142 \u201ekarczychem\u201d, mia\u0142 raczej sylwetk\u0119 sportowca. Mieszka\u0142 na rogu ul. Ogi\u0144skiego i Pa\u0142czy\u0144skiego i \u201enikt mu nie podskoczy\u0142\u201d. Potem nagle wydoro\u015bla\u0142, o\u017ceni\u0142 si\u0119, zacz\u0105\u0142 pracowa\u0107 i wreszcie wyni\u00f3s\u0142 si\u0119 z osiedla. <\/p>\n\n\n\n

\"Sobieskiego\"<\/figure>\n\n\n\n

Pami\u0119tam nazwiska innych \u201eharcownik\u00f3w\u201d, kt\u00f3rych dzi\u015b nazwa\u0142bym przynajmniej \u0142obuzami. Cho\u0107 wyrastali te\u017c na bandyt\u00f3w. Jeden z nich trafi\u0142 do wi\u0119zienia za zab\u00f3jstwo. Jeden z koleg\u00f3w wymieni\u0142 tych ludowych \u201ebohater\u00f3w\u201d z imienia i nazwiska. Oczywi\u015bcie powstrzymam si\u0119 przed tym. Niekt\u00f3rzy z nich nie \u017cyj\u0105, inni trafili do wi\u0119zie\u0144 i na osiedle ju\u017c nie wr\u00f3cili. S\u0105 i tacy, kt\u00f3rzy s\u0105 dzi\u015b porz\u0105dnymi obywatelami, wi\u0119c pewnie woleliby, \u017ceby nie wspomina\u0107 ich chuliga\u0144skich czy wr\u0119cz bandyckich wyczyn\u00f3w.  <\/p>\n\n\n\n

Kilku mieszka\u0142o w domkach przy ul. S\u0142owackiego, jakie sta\u0142y na wysoko\u015bci dzisiejszego placu zabaw i skweru, ale po stronie ul. Sobieskiego. Obok domu z ogrodem, w kt\u00f3rym mieszka\u0142 m\u00f3j kolega Irek Organa. Po przeciwnej stronie ul. S\u0142owackiego (bli\u017cej ko\u015bcio\u0142a) by\u0142a pi\u0119kna willa, nale\u017c\u0105ca do wojny do Stalens\u00f3w, dziadk\u00f3w Juliette Binoche. Te ma\u0142e domki nie mia\u0142y wody doprowadzonej do mieszka\u0144, lokatorzy korzystali z podw\u00f3rzowych zdroj\u00f3w. Oczywi\u015bcie te\u017c ze \u201es\u0142awojek\u201d ustawionych w ko\u0144cu dziedzi\u0144c\u00f3w brukowanych otoczakami. Tam w\u0142a\u015bnie dokona\u0142a si\u0119  prawdziwa zbrodnia: jeden z \u201eharcownik\u00f3w\u201d z weso\u0142ego miasteczka pozbawi\u0142 \u017cycia cz\u0142owieka przy u\u017cyciu no\u017ca. By\u0142 poszukiwany przez MO i w ko\u0144cu trafi\u0142 do wi\u0119zienia.<\/p>\n\n\n\n

\"Sobieskiego\"
Osiedle Sobieskiego<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Wracamy na pole bitew. Ko\u0144czy\u0142y si\u0119 przyjazdem MO wezwanej przez obs\u0142ug\u0119 weso\u0142ego miasteczka czy cyrku. Trzeba przyzna\u0107, \u017ce milicjanci przyje\u017cd\u017cali p\u00f3\u017ano i czekali, a\u017c chuligani sami si\u0119 wyko\u0144cz\u0105. Wtedy pa\u0142owali rozpraszaj\u0105cych si\u0119 \u201ewojownik\u00f3w\u201d. Nigdy w bojach nie uczestniczy\u0142em, ale pa\u0142\u0105 raz dosta\u0142em. Wraca\u0142em z jakich\u015b popo\u0142udniowych zaj\u0119\u0107 w LO im. Sienkiewicza i znalaz\u0142em si\u0119 w rozbiegaj\u0105cym si\u0119 t\u0142umie. Milicjanci lali, nie patrz\u0105c. Szcz\u0119\u015bciem by\u0142em w ortalionowej kurtce, wi\u0119c \u2013 cho\u0107 zabola\u0142o, \u015blad nie zosta\u0142. Wr\u00f3ci\u0142em do domu, nikomu si\u0119 nie chwal\u0105c. Z pocz\u0105tkiem lat 70. walki jako\u015b same usta\u0142y.<\/p>\n\n\n\n

P\u00f3\u017aniej, ju\u017c jako doros\u0142y, zastanawia\u0142em si\u0119, co powodowa\u0142o m\u0142odymi lud\u017ami. S\u0105dzi\u0142em, \u017ce to jeszcze oddzia\u0142ywa\u0142a atmosfera wojny, kt\u00f3ra sko\u0144czy\u0142a si\u0119 15-20 lat wcze\u015bniej. \u017be by\u0142a to prymitywnie pojmowana potrzeba bitewnego bohaterstwa, temu pokoleniu ju\u017c niedost\u0119pnego. Dzi\u015b, kiedy czytam o kibolskich ustawkach, wspominam tamte wydarzenia i my\u015bl\u0119 (co powszechnie si\u0119 m\u00f3wi), \u017ce musimy mie\u0107 wroga. Je\u015bli nie ma realnego, to go kreujemy. Niestety, wci\u0105\u017c te\u017c \u017cywy jest kult brutalnej si\u0142y i przemocy w rozstrzyganiu spor\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n

Czas p\u0142ynie, cz\u0142owiek si\u0119 nie zmienia\u2026 Tu ze skruch\u0105 przyzna\u0107 musz\u0119, \u017ce jako ten nastolatek z ul. Sobieskiego te\u017c by\u0142em pod wra\u017ceniem legend  lokalnych \u201eheros\u00f3w\u201d z weso\u0142ego miasteczka. Cho\u0107 z drugiej strony te lata 60. by\u0142y jeszcze czasem, kiedy \u0142akomym \u0142upem by\u0142o pranie zw\u0119dzone ze sznurka, na kt\u00f3rym si\u0119 suszy\u0142o. Wiadomo by\u0142o, \u017ce ci \u201eherosi\u2019 s\u0105 w\u0142a\u015bnie drobnymi, tch\u00f3rzliwymi z\u0142odziejaszkami, kt\u00f3rzy te\u017c nie stronili od zabrania paru z\u0142otych p\u00f3\u017anemu przechodniowi na ul. Sobieskiego.<\/p>\n\n\n\n

Mieli\u015bmy i my ch\u0142opaki z mojego bloku swoj\u0105 legend\u0119. Budynek nie mia\u0142 pe\u0142nego strychu, suszarnia prania by\u0142a w suterenie (i tak zaanektowana przez s\u0105siada ORMO-wca). Nad trzeci\u0105 kondygnacj\u0105 by\u0142a przestrze\u0144 izoluj\u0105ca dach od mieszka\u0144 pod nim. Wchodzi\u0142o si\u0119 do niej po metalowej drabince. Mia\u0142a oko\u0142o p\u00f3\u0142tora metra wysoko\u015bci, wyko\u0144czona by\u0142a topornie, nawet jakie\u015b resztki zaprawy wala\u0142y si\u0119 po k\u0105tach. <\/p>\n\n\n\n

Kt\u00f3rego\u015b lata rozesz\u0142a si\u0119 wie\u015b\u0107, \u017ce kto\u015b si\u0119 tam ukrywa. Przychodzi po zmroku, wychodzi o \u015bwicie. Kto\u015b go widzia\u0142 \u2013 m\u0142ody m\u0119\u017cczyzna w wyci\u0105gni\u0119tym swetrze. Kto\u015b wiedzia\u0142 \u2013 ukrywa si\u0119 przed UB\u2026 Kiedy min\u0119\u0142o lato, plotki ucich\u0142y, ale wci\u0105\u017c troch\u0119 strach by\u0142o wchodzi\u0107 na dach. Tak jest. Jako ch\u0142opcy wiele razy ganiali\u015bmy si\u0119 po dachu \u2013 ju\u017c mi\u0119dzy antenami. Niekt\u00f3rzy nawet wykorzystywali to miejsce do opalania si\u0119. Piotrek z do\u0142u smarowa\u0142 si\u0119 rop\u0105, \u017ceby szybciej z\u0142apa\u0142o.<\/p>\n\n\n\n

Dzi\u015b o wej\u015bciu na dach mowy nie ma, w\u0142az zamyka masywna k\u0142\u00f3dka. Nikt nie opala si\u0119 na rop\u0119, smarujemy si\u0119 kremami z filtrem, \u017ceby nie spiec si\u0119 gwa\u0142townie. C\u00f3\u017c – by\u0142o, min\u0119\u0142o i na pewno ju\u017c nie wr\u00f3ci!<\/p>\n\n\n\n

Tadeusz Piersiak<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Czytaj tak\u017ce: Obrazki zza mg\u0142y czasu, czyli opowie\u015b\u0107 o cz\u0119stochowskim Osiedlu Sobieskiego<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ponownie zapraszam Czytelnik\u00f3w w podr\u00f3\u017c na osiedle Sobieskiego lat 60. To moje strony rodzinne od blisko 70 lat. Opu\u015bci\u0142em je tylko na czas studi\u00f3w<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":106736,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"categories":[321,94],"tags":[7872,7884],"class_list":["post-106733","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia","category-polecane","tag-historia-czestochowy","tag-osiedle-trzech-wieszczow"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gazetaregionalna.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/106733","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gazetaregionalna.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gazetaregionalna.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gazetaregionalna.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gazetaregionalna.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=106733"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/gazetaregionalna.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/106733\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":107036,"href":"https:\/\/gazetaregionalna.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/106733\/revisions\/107036"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gazetaregionalna.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/106736"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gazetaregionalna.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=106733"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gazetaregionalna.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=106733"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gazetaregionalna.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=106733"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}